Đặc điểm tự nhiên, lịch sử, văn hóa của thành phố Điện Biên

Nước Việt Nam là nước có diện tích trung bình trên thế giới theo số liệu thống kê năm 2005 nước ta có diện tích khoảng 239.247km2 đứng thứ 56 trong bảng xếp hạng diện tích các nước trên thế giới. Diện tích nước ta được chia thành 61 tỉnh và các thành phố khác nhau. Thành phố là những trung tâm chính trị, kinh tế, văn hóa của mỗi tỉnh và cả nước. Mỗi thành phố lại mang những nét đặc trưng riêng về địa lý, lịch sử, văn hóa, dân cư Việc tìm hiểu tất cả các thành phố là công việc cần nhiều thời gian, kiến thức và công sức. Ở mức độ hiểu biết của một sinh viên, tôi xin trình bày những hiểu biết của mình về thành phố Điện Biên thuộc tỉnh Điện Biên. Sở dĩ tôi chọn tìm hiểu về đặc điểm tự nhiên, lịch sử, văn hóa của thành phố Điện Biên tự nhiên, lịch sử, văn hóa cảu thành phố Điện Biên. Vì đây là một thành phố trẻ có vị trí địa lý, kinh tế quan trọng đối với việc đảm bảo an ninh quốc phòng của cả nước. Ngoài ra thành phố còn có bề dày lịch sử, truyền thống văn hóa và là thành phố có nhiều tiềm năng và triển vọng trong việc phát triển kinh tế.

doc12 trang | Chia sẻ: vietpd | Ngày: 09/03/2013 | Lượt xem: 582 | Lượt tải: 2download
Tóm tắt tài liệu Đặc điểm tự nhiên, lịch sử, văn hóa của thành phố Điện Biên, để xem tài liệu hoàn chỉnh bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
 ĐẶT VẤN ĐỀ Nước Việt Nam là nước có diện tích trung bình trên thế giới theo số liệu thống kê năm 2005 nước ta có diện tích khoảng 239.247km2 đứng thứ 56 trong bảng xếp hạng diện tích các nước trên thế giới. Diện tích nước ta được chia thành 61 tỉnh và các thành phố khác nhau. Thành phố là những trung tâm chính trị, kinh tế, văn hóa của mỗi tỉnh và cả nước. Mỗi thành phố lại mang những nét đặc trưng riêng về địa lý, lịch sử, văn hóa, dân cư… Việc tìm hiểu tất cả các thành phố là công việc cần nhiều thời gian, kiến thức và công sức. Ở mức độ hiểu biết của một sinh viên, tôi xin trình bày những hiểu biết của mình về thành phố Điện Biên thuộc tỉnh Điện Biên. Sở dĩ tôi chọn tìm hiểu về đặc điểm tự nhiên, lịch sử, văn hóa của thành phố Điện Biên tự nhiên, lịch sử, văn hóa cảu thành phố Điện Biên. Vì đây là một thành phố trẻ có vị trí địa lý, kinh tế quan trọng đối với việc đảm bảo an ninh quốc phòng của cả nước. Ngoài ra thành phố còn có bề dày lịch sử, truyền thống văn hóa và là thành phố có nhiều tiềm năng và triển vọng trong việc phát triển kinh tế. GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ Để có sự hiểu biết sâu sắc và cái nhìn toàn diện về thành phố này. Chúng ta đi tìm hiểu về một hệ thống các đặc điểm về lịch sử hình thành, đặc điểm tự nhiên, hiện trạng kinh tế, dân cư, văn hóa… A. Lịch sử hình thành Điện Biên Phủ vốn được cói là Mường Thanh từ chữ Mường Then theo tiếng dân tộc Thái nghĩa là “xứ trời” gắn với truyền thuyết sự phát sinh, ra đời của dân tộc Thái. Vì vậy, đây được coi là “Đất tổ” của nhiều ngành Thái ở Đông Nam Á. Khi Lang Chang đưa một bộ phận người Thái Đen từ Mường Lò (Nghĩa Lộ ngày nay) đến Mương Thanh thì vùng đất này được gọi là song Thanh vì có hai mường: Thanh Nưa (Thanh trên) từ bản Noong Hét ngược về đầu nguồn sông Nậm Rốm và Thanh Tẩu (Thanh dưới) từ bản Noong Hét đến cuối sông Nậm Rốm. Tại đây có Viềng Xam Mứn (thành tam vạn) cổ kính của người Thái. Các mường thuộc Mường Thanh xưa gồm Mường Phăng, Mường nha, Mường luân, Mường lèo, Mường loi, nay thuộc huyện Điện Biên, Mường ứ nay thuộc tỉnh Phòng Xa Lỳ của Lào. Mường Và, Sốp Cộp nay thuộc tỉnh Sơn La. Tên gọi Mường Thanh xuất hiện lần đầu trong sách Hưng Hóa xứ Phong Thổ Lục của Hoàng Bình Chính, Hoang Công Chất nổi dậy chống lại vua Lê Chúa Trịnh chiếm đất Mường Thanh, xây đắp thành lũy gọi là Phú Chiềng Lễ, phiên âm Hán Việt là Trình Lê. Ông ở đây từ năm 1754 đến 1769. Năm 1778 nhà Lê bình được Hoàng Công Toản (con trai Hoàng Công Chất) đặt ra châu Ninh Biên thay cho tên gọi Mường Thanh, thuộc phủ An Tây. Ninh Biên có 12 Mường nhỏ gộp lại. Tên Điện Biên do vua Thiệu Trị đặt năm 1841, từ châu Ninh Biên: Điện nghĩa là vững chãi, Biên là vùng biên giới, biên ải. Phủ Điện Biên (tức Điện Biên Phủ) thời Thiệu Trị gồm 3 châu: Ninh Biên (do phủ Kiêm Lý, tức là tri phủ kiêm quản lý châu) Tuần Giáo, Lai Châu. Thành phố Điện Biên được biết đến với trận Điện Biên Phủ 1954, giữa quân đội Việt Minh do tướng Võ Nguyên Giáp chỉ huy, và quân đội Pháp (do tướng Christiande Casties chỉ huy). Cuộc chiến diễn ra ác liệt với chiến thắng thuộc về nhân dân Việt Nam. Chiến thắng Điện Biên Phủ là một bước ngoặt lịch sử lớn với nhân dân Việt Nam, Pháp thua đau trên bán đảo Đông Dương, buộc phải kí Hiệp định Rơ-ne-vơ chia Việt Nam thành hai miền Nam, Bắc. Miền Bắc được hoàn toàn giải phóng, tạo tiền đề, động lực cho việc giải phóng hoàn toàn đất nước. Trận Điện Biên Phủ là một chiến thắng chấn động năm châu vang động địa cầu. Đây là chiến thắng vĩ đại của nhân dân Việt Nam nói riêng, nhân dân Đông Nam Á nói chung chống lại một tên đế quốc sừng sỏ phương Tây. Quần thể di tích lịch sử Điện Biên Phủ được chính thức xếp hạng di tích lịch sử quốc gia ngày 28 tháng 4 năm 1962. Tượng đài chiến thắng Điện Biên Phủ được xây dựng nhân dịp kỉ niệm 50 năm chiến thắng Điện Biên Phủ 2004. Hiện nay dọc thung lũng Mường Thanh nơi diễn ra cuộc đọ sức lịch sử năm xưa là đại lộ 279, con phố chính và lớn nhất và thành phố Điện Biên Phủ. Bắt đầu tư năm 1958, một nông trường quân đội được xây dựng ở đây, kéo theo di dân từ đồng bằng Bắc Bộ, biến Điện Biên là một thị trấn nông trường, sau được nâng cấp thành thị trấn huyện lỵ của huyện cùng tên thuộc tỉnh Lai Châu. Từ 18/4/1992 trở thành thị xã tỉnh lỵ Lai Châu, thị trấn Mường Thanh ở phía Tây Bắc được tách ra làm huyện lý huyện Điện Biên. Theo Nghị định số 110/2003/ND-CP của chính phủ ngày 26/9/2003 Điện Biên Phủ trở thành, thành phố trẻ tháng 10/2003 và là đô thị loại 3. Sau khi tách tỉnh Điện Biên Phủ trở thành tình lỵ - tỉnh Điện Biên. B. Khái quát đặc điểm tự nhiên * 1. Vị trí địa lý Điện Biên là một tình miền núi biên giới thuộc vùng Tây Bắc cách thủ đô Hà Nội 500 km về phái Tây, phía Bắc giáp tỉnh Lai Châu, phía Đông và Đông Bắc giáp tỉnh Sơn La, phía Tây Bắc giáp Vân Nam Trung Quốc, phía Tây và Tây Nam giáp Lào. Thành phố Điện Biên Phủ nằm trong khu thung lũng Mường Thanh với chiều dài 20km, chiều rộng 6km. Phía Đông giáp huyện Điện Biên và huyện Điện Biên Đông: Tây, Nam và Bắc giáp huyện Điện Biên. Về phân chia hành chính: Thành phố Điện Biên Phủ có dti 60,9905km2, gồm 7 phường và 1 xã. Các phường là; Mường Thanh, Tân Thanh, Him Lam, Thanh Bình, Nam Thanh, Thanh Trường, Noong Bua, xã Thanh Minh. 2. Đặc điểm địa hình Nếu như toàn tỉnh Điện Biên có địa hình phức tạp, được cấu tạo bởi những dãy núi chạy dài theo hướng Tây dọc biên giới Việt Lào. Ví dụ như dãy Pu Đen Đinh cao 1886m và dãy Phu Sang dài 30 -60km. Xen lẫn các dãy núi cao là những thung lũng, sông suối nhỏ hẹp và dốc. Riêng thành phố Điện Biên nằm ở thung lũng Mường Thanh. Đây là thung lũng có địa hình bằng phẳng, thuận lợi cho phát triển kinh tế. 3.Khí hậu - Thành phố Điện Biên Phủ có khí hậu nhiệt đới gió mùa núi cao, mùa đông tương đối lạnh và ít mưa, mùa hạ nóng, mưa nhiều với các đặc tính diễn biết bất thường, phân hóa đa dạng ít chịu ảnh hưởng của bão. Chịu ảnh hưởng của gió Tây khô nóng. Nhiệt độ trung bình hàng năm từ 21 ( 230C. Chất lượng mưa trung bình từ 1700 ( 2500m. Độ ẩm trung bình từ 83 ( 85%. 4. Tài nguyên thiên nhiên Gồm nhiều loại chủ yếu vẫn là tài nguyên đất, rừng, khoáng sản. * Tài nguyên đất. Toàn tỉnh Điện Biên có các nhóm đất chính là nhóm đất phù sa, nhóm đất đen, đất mùn vàng đỏ trên núi. Nhữn loại đất này rất phù hợp với việc phát triển các loại cây lương thực, hoa màu, cây công nghiệp ngắn ngày và trồng khoanh nuôi tái sinh rừng. Toàn tỉnh có diện tích đất nông nghiệp là 108.158 ha chiếm 11,32% diện tích đất tự nhiên. Diện tích đất lâm nghiệp có rừng là 309.765 ha (chiếm 32,42%), diện tích đất chuyên dùng là 6.053ha (chiếm 0,68%) thành phố Điện Biên nằm ở thung lũng Mường Thanh nơi có địa hình bằng phẳng nên có nhóm đất chính vẫn là nhóm đất phù sa. Thung lũng Mường Thanh là vựa lúa lớn của cả nước. * Về tài nguyên rừng. Hiện nay chưa có số liệu thống kê được, tài nguyên rừng của thành phố. Tôi xin đưa ra những thống kê về tài nguyên rừng của toàn tỉnh để chứng minh rằng Điện Biên cũng là tỉnh có diện tích rừng lớn. Toàn tỉnh có 348.049 ha rừng đạt tỉ lệ che phủ 377. Rừng có nhiều loại gỗ quý hiếm có giá trị kinh tế cao như Lát, trò chỉ, nghiến, táu, pơ mu. Rừng Điện Biên có 61 loài thú, 270 loài chim, 27 loài động vật lưỡng cư, 35 loài bò sát, 50 loài cá đang sinh sống. * Tài nguyên Điện Biên theo số liệu điều tra cũng có một số loại kháng sản như than đá, cát vàng, sỏi và một số loại vật liệu xây dựng khác. Tất cả các loại kháng sản hầu hết ở dạng tiềm năng. C. Dân số Thành phố Điện Biên có dân số 70.639 người. Cư dân sinh sống ở đây không chỉ có người Kinh mà còn các dân tộc khác. Toàn tỉnh thành phố có 21 dân tộc cùng sinh sống: Thái, Mông, Dao, Lào, Lự, Tày, Nùng, Khơ mú, Xinh mun, La hủ, Phù lá, Sula, Hà Nhì, Cống, Mảng, Lô lô, Giáy, Kháng, Hoa, Mường kinh. D. Tiềm năng phát triển kinh tế Thành phố Điện Biên Phủ nổi bật lên hàng đầu là tiềm năng du lịch. Tiềm năng du lịch Điện Biên Phủ có nhiều già trị bao gồm cả giá trị lịch sử. - Di tích lịch sử Điện Biên Phủ là một quàn thể di tích nằm tại trung tâm thị xã Điện Biên. Quần thể di tích này có nhiều hạng mục di tích được nhà nước xếp hạng. Các trận pháo máy bay địch, cầu Mường Thanh, sông Nậm Rốn. Bảo tàng quân đội nhân dân Điện Biên. Nơi đây lưu giữ nhiều hiện vật trong cuộc chiến đấu cực kỳ gian khổ của quân và dân Việt Nam để lầm lên chiến thắng vang dội của dân tộc. Nghĩa trang đồi A1 là nơi yên nghỉ của những chiến sĩ quân đội đã hi sinh anh dũng trong chiến dịch Điện Biên. Đồi A1 là điểm cao rất quan trọng có tính quyết định cho chiến tường Điện Biên Phủ. Sân bay Mường Thanh, cứ điểm 206 năm xưa và cũng là sân bay trung tâm của tập đoàn cứ điểm Điện Biên. Hiện nay sân bay đã được cải tạo nâng cấp thành sân bay Điện Biên trong hệ thống đường bay nội địa của hàng không dân dụng Việt Nam. Hầm chỉ huy quân đội Pháp. Vị trí hầm, hình dáng kích thước, cấu tạo hầm chỉ huy… vẫn nguyên như nó vốn có nằm ở trung tâm lòng chảo Điện Biên. Đồi Him Lam trận đánh giải phóng đồi này vào ngày 13/3/1954. Đồi Độc Lập và các đồi C, D, E đây là những đồi diễn ra những trận chiến đấu ác liệt. Hầm chỉ huy chiến dịch của bộ độ Việt Nam… Tất cả các di tích này như một chứng tích lịch sử cho các thế hệ người Việt Nam và bạn bè năm châu biết đến một trang sử chống ngoại xâm oanh liệt của dân tộc Việt Nam. Ngoài quần thể di tích lịch sử này Điện Biên Phủ còn nhiều điểm du lịch hấp dẫn khác. Đông Pa Thơm là động khô, hang động rộng, có nhiều nhũ đá đẹp. Xã Pa Thơm có thế mạnh hoạt động du lịch sinh thái, phù hợp với phát triển du lịch cộng đồng. Khu du lịch suối khoáng nóng UVa nằm trong tour du lịch từ Thành phố Điện Biên Phủ - Pa Thơm - U Và là điểm du lịch cuối tuần rất hấp dẫn bởi không gian rộng, du khách có thể thả tầm mắt theo những quả đồi bát úp với cánh rừng đại ngàn. Du khách được đắm mình trong dòng khoáng nóng, để thư giãn. Điều đáng nói hơn cả là khu du lịch đã tạo việc làm cho hàng chục lao động địa phương với thu nhập bình quân 1,5 triệu đồng/người/tháng. Hoạt động kinh doanh du Uva mang tính cộng đồng có sự tham gia đắc lực của nhân dân địa phương. * Trên địa bàn thành phố có nhiều di tích lịch sử nhiều điểm du lịch hấp dẫn cùng với sự sinh sống của nhiều dân tộc tạo nên nét văn hóa riêng nhưng rất phong phú và đa dạng bao gồm cả văn hóa vật thể và phi vật thể. Văn hóa phi vật thể biểu hiện qua các lễ hội truyền thống. Văn hóa truyền thống của tỉnh thành phố được hình thành từ lâu đời mang đậm tính lịch sử và chất nhân văn, điều này được thể hiện rõ nét qua các lễ hội. - Lễ kỉ niệm chiến thắng Điện Biên Phủ. Hàng năm cứ đến tháng 5 là những người dân thành phố Điện Biên Phủ lại háo hức với những đêm hội xòe chào đón ngày chiến thắng. Trong lễ hội nhiều trang phục, điệu múa, hát của các dân tộc đã được trình diễn. Lễ kỉ niệm thể hiện truyền thống “uống nước nhớ nguồn của dân tộc ta”. Biết ơn công lao của các chiến sĩ đã ngã xuống bảo vệ nền hòa bình độc lập của dân tộc . Ngày 7/5 được coi là một ngày hội lớn mừng chiến thắng vĩ đại của dân tộc. Một số lễ hội tiểu biểu khác như: Lễ hội Hoàng Công Chất (lễ hội Thành bản Phủ) được tổ chức 25/12 âm lịch hàng năm. Đây là lễ hội tỏ lòng tôn kính biết ơn với những người có công xây dựng khối đoàn kết đánh đuổi ngoại xâm giữ gìn bờ cõi đem lại cuộc sống bình yên cho nhân dân. Lễ hội được tổ chức từ những năm 1941. Ngày nay lễ hội được tổ chức với quy mô lớn hơn, tham dự gồm nhân dân tỉnh, thành phố Điện Biên và nhân dân tỉnh khác. Lễ lội “Xên bản, Xên Mường” là lễ hội của dân tộc Thái tổ chức vào tháng 2 âm lịch hàng năm, lễ hội mang tính chất cầu mùa, cầu phúc và thể hiện ước vọng lớn lao về cuộc sống bình yên ấm no cho bản mường, đồng thời đây là dịp đua tài vui chơi ca hát. Lễ hội “Xên Phang Lẩu Nó” là lễ hội của dân tộc Thái. Hội mở hàng năm vào khaongr tháng 3, tháng 4 âm lịch. Đầy là hội uống rươj cần gắn với sinh hoạt văn hóa văn nghệ các trò chơi dân gian. Lễ hội “Làng Khùa” của dân tộc H’mông thực chất là lễ đền ơn đáp nghĩa của người con trai đối với bố mẹ đã mất thể hiện đạo lý uống nước nhớ nguồn. Ngoài ra các dân tộc còn có rất nhiểu lễ hội cũng như phong tục truyền thống khác. Tất cả các lễ hội phong tục này thể hiện được những nét văn hóa, tín ngưỡng cũng như truyền thống đạo đức, đời sống của các dân tộc thành phố Điện Biên cũng nhưa của dân tộc Việt Nam nói chung. Truyền thống văn hóa các dân tộc thành phố Điện Biên biểu hiện phong phú đa dạng. Ví dụ như: - Dân tộc Thái có tiếng nói chữ viết riêng, có nghề dệt bải truyền thống. Họ có nhiều tác phẩm cổ viết về lịch sử phong tục. Luật tục và văn hóa, có bài hát thơ đối đáp giao duyên phong phú. - Dân tộc H’mông có trang phục đa dạng về màu sắc biểu dáng, có vốn văn học nghệ thuật dân gian đặc sắc có kèn môi độc đáo, kèn lá, kèn bè. Những điệu múa ô khỏe mạnh và duyên dáng. Tất cả những án dân ca trữ tình, những âm sắc của những loại nhạc cụ dân tộc như trống, chiêng, đàn tính, khèn, múa sạp là niềm hân hoan tự hào của các dân tộc Tây Bắc Việt Nam. - Tất cả những ví dụ này chứng minh đời sống tinh thần cũng như văn hóa tín ngưỡng các dân tộc rất phong phú, đa dạng. tất cả những nét văn hóa vật chất và phi vật chất này đều có thể sử dụng để phát triển du lịch. Thu hút khách du. Ngoài ra thành phố Điện Biên Phủ còn có tiềm nang trong việc phát triển nông nghiệp. Thành phố có cánh đồng Mường Thanh rộng lớn với đất đai mầu mỡ được coi là vựa lúa của vùng Tây Bắc, nếu được đầu tư thỏa đáng và áp dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật sẽ trở thành nơi sản xuất lúa gạo chất lượng cao của cả nước để xuất khẩu. Ngoài ra thành phố còn có nhiều thuận lợi để phát triển chăn nuôi, các loại gia sẽ theo hướng trang trại. Một tiềm năng giao lưu phát triển kinh tế vô cùng thuận lợi khác do vị trí địa lí đem lại. Thành phố Điện Biên là thành phố địa đầu của Tổ quốc. Đây là một trung tâm kinh tế chính trị quan trọng vì tỉnh có đường biên giới chung với các nước cộng hoa dân chủ nhân dân Lào và Trung Quốc. Tại đây có cửa khâu Pa Thơm, cửa khẩu Mường Lối, cửa khẩu A Pa Chai. Đây là những cửa khâu quan trọng để thành phố Điện Biên cũng như cả nước mở mang phát triển kinh tế và giao lưu văn hóa với các nước láng giềng. Điện Biên Phủ còn có nhiều tiềm năng phát triển các nghề thủ công truyền thống như nghề dệt vải. Nghề dệt vải của các thiếu nữ rất phát triển , sản phẩm là những trang phục truyền thống duyên dáng tồn lên vẻ đẹp của người phụ nữ dân tộc khiến du khách không muốn rời chần. Ngoài ra còn các nghề khác như làm đồ lưu niệm, trang sức… Đến với thành phố Điện Biên Phủ các du khách không chỉ được đắm mình thưởng thức cảnh đẹp, và cảm nhận về bản sắc văn hóa mà còn được thưởng thức những món ăn ngon, những đồ ăn là các món dân tộc truyền thống đậm hương vị quê hương. E. Phát huy thế mạnh phát triển kinh tế - xã hội. Điện Biên Phủ là thành phố có vai trò quan trọng trong chiến lược quốc phòng an ninh, là phên dâu của Tổ quóc và cả vùng Tây Bắc. Đảng bộ, chính quyền thành phố cùng nhân dân các dân tộc đã đoàn kết một lòng xây dựng, đường, trường, điện, trạm, các công trình phúc lợi xã hội, công sở nhà máy, phát triển du lịch. Tốc độ xây dựng cuảthành phố Điện Biên trong những năm qua diễn ra rất nhanh thay đổi hẳn diện mạo Điện Biên. Đến năm 2007, thành phố Điện Biên Phủ đã duy trì mức tăng trưởng GDP từ 15 ( 17% năm. Các loại hình thương mại du lịch chiếm tỉ trọng 62,2%. Trong cơ cấu kinh tế. 80% ( 90% dts được sử dụng điện nước sạch trong sinh hoạt. Thành phố đang phấn đầu phát triển thương mại du trở thành ngành kinh tế mũ nhọn Ngày 18/4/2007 Thành phố Điện Biên Phủ kỉ niệm 15 năm ngày thành lập thị xã này là thành phố. Thành phố phấn đấu trở thành đô thị loại II vào năm 2015. Hiện nay thành phố xác định xây dựng hạng mục các công trình đầu tư vào tỉnh và thành phố. Trong tháng 5/2007 tỉnh Điện Biên đã khai thông cửa khẩu quốc tế Tây Trang - Song phương Hùn, Thành phố công khai danh mục các dự án xây dựng cơ sở hạ tầng phục vụ phát triển du, chiến tranh phục vụ du lịch, phát triển tiểu thủ công nghiệp, xây dựng các trung tâm thương mại. Theo kế hoạch một ngày không xa nữa càng hàng không Điện Biên được nâng cấp thành cảng quốc tế sẽ đẩy mạnh thu hút đầu tư tạo cơ sở vững chắc cho thành phố đến năm 2010 đạt tỉ tọng thương mại dj 65% thu nhập bình quân của người dân đạt 1200 đến 13