Phương pháp nghiên cứu khoa học - Bài số 3: Lựa chọn Đề tài nghiên cứu

Khái niệm đề tài KH • Đề tài KH là một hình thức tổ chức NCKH, trong đó 1 nhóm người cùng thực hiện một nhiệm vụ NC • Các loại “Đề tài KH” gồm: - Dự án - Chương trình - Đề án

pdf28 trang | Chia sẻ: anhquan78 | Ngày: 01/11/2018 | Lượt xem: 48 | Lượt tải: 0download
Bạn đang xem trước 20 trang tài liệu Phương pháp nghiên cứu khoa học - Bài số 3: Lựa chọn Đề tài nghiên cứu, để xem tài liệu hoàn chỉnh bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
Bài số 3 Lựa chọn đề tài nghiên cứu 1- Đề tài NCKH 2- Đề tài luận văn Trình tự chung Viết và thuyết trìnhTrình bàyBước IV Phương pháp nghiên cứu - Lấy cái gì để chứng minh - Chứng minh bằng cách nào Thu thập, xử lý và phân tích số liệu Chứng minhBước III Giả thuyết khoa họcLuận điểmBước II Tên đề tàiĐề tàiBước I Bước I Lựa chọn đề tài NC  Khái niệm đề tài  Hình thành đề tài  Phân tích đề tài Khái niệm đề tài KH • Đề tài KH là một hình thức tổ chức NCKH, trong đó 1 nhóm người cùng thực hiện một nhiệm vụ NC • Các loại “Đề tài KH” gồm: - Dự án - Chương trình - Đề án Các loại đề tài  Đề tài → NC mang tính học thuật là chủ yếu  Dự án → Đề tài áp dụng với thời hạn, địa điểm ấn định  Chương trình → Đề tài lớn, gồm một số đề tài, dự án.  Đề án → NC nhằm đề xuất một đề tài, dự án, chương trình hoặc thực hiện 1 công việc nào đó Điểm xuất phát của đề tài  Phát hiện vấn đề NC (hoặc lựa chọn sự kiện khoa học)  Nhiệm vụ nghiên cứu  Tên đề tài Điểm xuất phát của đề tài Cấu tạo của vấn đề NC (hoặc sự kiện khoa học) có 2 lớp: 1. Lớp vấn đề về bản chất sự vật cần làm sáng tỏ 2. Lớp vấn đề về phương pháp chứng minh bản chất sự vật Đặc điểm của NCKH 1- Tính mới 2- Tính tin cậy 3- Tính thông tin 4- Tính khách quan 5- Tính kế thừa 6- Tính rủi ro 7- Tính cá nhân PP phát hiện vấn đề KH 1- Nhận dạng những vướng mắc trong KH và hoạt động thực tiễn, cản trở sự phát triển KT – XH Đây là cách phổ biến, là từ yêu cầu của cuộc sống và cấp trên giao nhiệm vụ (Đề tài cấp nhà nước, cấp Bộ, cấp cơ sở v.v) 2- Phát hiện những chỗ yếu trong NC của đồng nghiệp  TD: Điều hành TĐ Thác Bà (Hoà, Tiển) 3- Nhận dạng những bất đồng trong tranh luận KH của đồng nghiệp 4- Đặt câu hỏi: Vấn đề NC có thể khác không? Có thể ngược lại không? (... VN: Có sẵn rồi?) PP phát hiện vấn đề KH 5- Những câu hỏi xuất hiện một cách bất chợt 6- Lắng nghe câu hỏi của người không am hiểu  Các phát hiện trong các chuyên mục: Mỗi ngày một ý tưởng, Làm giầu không khó, Người đương thời (cái khó ló cái khôn)  “Sự kiện KH đối với người NC tựa như không khí nâng đỡ đôi cánh chim trên bầu trời.” (Pavlov I. P.) Đặt tên đề tài 1. Tên đề tài là bộ mặt của tác giả. - Tên đề tài phải thể hiện được tư tưởng KH của đề tài. - Tên đề tài phải được hiểu một nghĩa. 2. Tránh dùng những cụm từ bất định để đặt tên đề tài, chẳng hạn: - “Nạn phá rừng: Hiện trạng, Nguyên nhân, Giải pháp” - “Một số biện pháp nhằm phát triển công nghệ sạch” Bước II Xây dựng luận điểm khoa học  Vấn đề khoa học  Giả thuyết khoa học  Lý thuyết khoa học Vấn đề khoa học  Vấn đề KH = Vấn đề NC = Câu hỏi NC  Nơi phát hiện mâu thuẫn giữa lý thuyết truyền thống với thực tế đang tồn tại 2 lớp vấn đề khoa học Luôn tồn tại 2 lớp vấn đề (câu hỏi) KH:  Lớp vấn đề về bản chất sự vật cần làm sáng tỏ  Lớp vấn đề về PP chứng minh bản chất sự vật 3 tình huống vấn đề khoa học Có vấn đề Không có vấn đề Giả vấn đề Có nghiên cứu Không có NC Không có NC NC khác Không có vấn đề Vấn đề khác Trình tự xây dựng luận điểm khoa học Sự kiện Mâu thuẫn Câu hỏi Câu trả lời sơ bộ Vấn đề KH Luận điểm KH Giả thuyết KH Giả thuyết khoa học Khái niệm: - Câu trả lời sơ bộ về vấn đề NC - Nhận định sơ bộ/Kết luận giả định ... ... về bản chất sự vật Lưu ý: Giả thuyết  Giả thiết (Giả thiết = Điều kiện giả định của NC  TD: X©y dùng c«ng thøc tÝnh lò?) Quan hệ Vấn đề - Giả thuyết Vấn đề 1 (Ví dụ: Trẻ hư tại ai?) - Giả thuyết 1: Con hư tại mẹ - Giả thuyết 2: Con hư tại cha - Giả thuyết 3: Cháu hư tại bà .......... Bản chất logic của giả thuyết khoa học Giả thuyết khoa học: Một phán đoán cần chứng minh về bản chất sự vật  Đọc phần viết thêm và lấy TD từ n/c điều hành Hồ HB? Cấu trúc logic của giả thuyết KH Giả thuyết = Một phán đoán (S - ̣ P) Các loại phán đoán: Phán đoán khẳng định: S là P Phán đoán phủ định: S không là P Phán đoán xác suất: S có lẽ là P Phán đoán hiện thực: S đang là P v.v... Tiêu chí kiểm tra giả thuyết KH 1. Phải dựa trên cơ sở quan sát 2. Không trái với lý thuyết KH 3. Có thể kiểm chứng được Tiêu chí I: Phải dựa trên cơ sở quan sát Claude Bernard: Giả thuyết phải có điểm tựa trong tự nhiên  Phần lớn các giả thuyết được hình thành dựa trên kết quả quan sát của người NC Tiêu chí II: Không trái với lý thuyết khoa học 1. Đây là “Lý thuyết KH đã được chứng minh” chứ không phải là những “Lập luận bị ngộ nhận là lý thuyết” 2. Có vẻ trái với lý thuyết, nhưng là phần bô ̉ sung chô ̃ trống của lý thuyết 3. Có vẻ trái với lý thuyết, nhưng trở nên trường hợp tổng quát. Còn lý thuyết vốn tồn tại trở nên trường hợp riêng Tiêu chí III: Có thê ̉ kiểm chứng được Trước đây giới NC quan niệm chỉ tồn tại giả thuyết trong các NC thực nghiệm  Có thể kiểm chứng được? (Khi lặp lại PP và quy trình tính toán thì phải cho cùng một kết quả!) Không phải giả thuyết nào cũng có thể được chứng minh hoặc bị bác bỏ ngay trong thời đại của nó  TD: Định lý Fecma Zn = Xn + Yn sau 3 thế kỷ! Trong KH xã hội đặc điểm này còn lớn hơn nhiều  TD: Đề xuất của Kim Ngọc và khoán 10! Bước III Chứng minh luận điểm khoa học  Cơ sở logic  Luận cứ  Phương pháp Logic của chứng minh 1. Giả thuyết = Luận điểm cần chứng minh  Chứng minh cái gì? 2. Luận cứ = Bằng chứng để chứng minh  Chứng minh bằng cái gì? 3. Phương pháp = Cách chứng minh  Chứng minh bằng cách nào? v.v (Đã học ở Bài số 2: PPNCKH) Bµi tËp số 1 vµ 2 Tr×nh bµy ®Ò c-¬ng nghiªn cøu  2 MÉu?? (Các luận cứ)Néi dung nghiªn cøu9 (Gi¶ thuyÕt cña ®Ò tµi, tøc luËn ®iÓm cña t«i)Gi¶ thuyÕt nghiªn cøu8 (Giíi h¹n kh¸ch thÓ, thêi gian, néi dung)Ph¹m vi nghiªn cøu6 (§Þa bµn/Qu¸ tr×nh/Ho¹t ®éng/Céng ®ång)Kh¸ch thÓ nghiªn cøu5 10 7 4 3 2 1 (T«i sö dông c¸ch TiÕp cËn nµo / Ph-¬ng ph¸p nµo ®Ó chøng minh luËn ®iÓm cña t«i) Ph-¬ng ph¸p chøng minh gi¶ thuyÕt (C©u hái bao qu¸t cña ®Ò tµi)VÊn ®Ò nghiªn cøu (T«i sÏ lµm g×? §èi t-îng C©y môc tiªu)Môc tiªu nghiªn cøu (Ai ®· lµm g×? lµm ®Õn ®©u ?)LÞch sö nghiªn cøu (V× sao chän ®Ò tµi nµy/Ai thô h-ëng kÕt qu¶)Lý do nghiªn cøu Tªn ®Ò tµi Néi dung ®¸nh gi¸  §¸nh gi¸ kÕt qu¶ nghiªn cøu khoa häc  §¸nh gi¸ hiÖu qu¶ nghiªn cøu khoa häc ChÊt l-îng cña c«ng tr×nh quyÕt ®Þnh bëi: (1) LuËn ®iÓm; (2) LuËn cø; (3) Ph-¬ng ph¸p.  Giới thiệu Mẫu Đề cương NCKH?? Bước IV: Đánh giá nghiên cứu khoa học
Tài liệu liên quan