Bài giảng Chăn nuôi trâu bò - Chăn nuôi bê nghé

Nội dung: - Sự phát triển của bê nghé - Chan nuôi bê nghé sơ sinh - Chan nuôi bê nghé trướcc cai sữa - Cai sữa - Chan nuôi bê nghé sau cai sữa

pdf31 trang | Chia sẻ: thuylinhqn23 | Ngày: 07/06/2022 | Lượt xem: 674 | Lượt tải: 0download
Bạn đang xem trước 20 trang tài liệu Bài giảng Chăn nuôi trâu bò - Chăn nuôi bê nghé, để xem tài liệu hoàn chỉnh bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
1thức ăn (2) kỹ thuật chăn nuôi (6, 7, 8, 9) năng suất giống (1) sức khoẻsinh sản chuồng trại (3) Lợi nhuận quản lí sinh sản (4, 5) + ++ NỘI DUNG MÔN HỌC CHĂN NUÔI TRÂU BÒ Ch¨n nu«i bª nghÐ Néi dung: - Sự ph¸t triÓn cña bª nghÐ - Chăn nu«i bª nghÐ s¬ sinh - Chăn nu«i bª nghÐ trước cai s÷a - Cai s÷a - Chăn nu«i bª nghÐ sau cai s÷a 3 SỰ PHÁT TRIỂN CỦA BÊ NGHÉ ‹ Các giai đoạn phát triển của bê nghé ‹ Quy luật phát triển không đồng đều ‹ Tác động của chăm sóc nuôi dưỡng đến sự phát triển của bê nghé << 4 C¸c giai ®o¹n ph¸t triÓn cña bª 1. Thêi kú s¬ sinh (7-10 ngµy ®Çu) + §iÒu kiÖn sèng cña c¬ thÓ hoµn toµn thay ®æi + Kh¶ n¨ng tù vÖ cßn thÊp + C¬ n¨ng tiªu ho¸ cßn rÊt yÕu 2. Thêi kú bó s÷a vµ tËp ¨n thøc ¨n thùc vËt + Bª sinh tr−ëng rÊt nhanh + S÷a lµ thøc ¨n chÝnh vµ ®−îc thay thÕ dÇn b»ng thøc ¨n thùc vËt => lóc ®Çu c¬ n¨ng tiªu ho¸ chñ yÕu lµ d¹ mói khÕ, vÒ sau d¹ cá ph¸t triÓn nhanh chãng 3. Thêi kú sau cai s÷a (cai s÷a ®Õn thµnh thôc vÒ tÝnh) + TuyÕn sinh dôc vµ tuyÕn s÷a b¾t ®Çu ph¸t triÓn 5 C¸c giai ®o¹n ph¸t triÓn cña bª 4. Thêi kú ph¸t dôc (xuÊt hiÖn ®éng dôc ®Õn khi ®Î løa ®Çu) + Bª lín nhanh vÒ tÇm vãc + C¸c c¬ quan sinh dôc vµ tuyÕn s÷a ph¸t triÓn m¹nh 5. Thêi kú tr−ëng thµnh (ho¹t ®éng chøc n¨ng) + Søc s¶n xuÊt ®¹t tíi møc cao nhÊt + C¸c qu¸ tr×nh T§C trong c¬ thÓ diÔn ra m¹nh 6. Thêi kú giµ cçi + C−êng ®é T§C dÇn dÇn gi¶m xuèng + Søc s¶n xuÊt gi¶m 6 Quy luËt ph¸t triÓn kh«ng ®ång ®Òu a. C¬ quan tiªu ho¸ - Tr−íc khi sinh: d¹ tr−íc sinh tr−ëng chËm cßn d¹ mói khÕ sinh tr−ëng nhanh - Sau khi sinh: d¹ tr−íc t¨ng kho¶ng 100-120 lÇn, d¹ khÕ chØ t¨ng 4-8 lÇn b. TÇm vãc - Tr−íc khi sinh: m« x−¬ng cã c−êng ®é ph¸t triÓn m¹nh nhÊt, x−¬ng ngo¹i vi ph¸t triÓn m¹nh h¬n x−¬ng trôc => ph¸t tiÓn chiÒu cao vµ réng - Sau khi sinh: tèc ®é ph¸t triÓn cña m« x−¬ng gi¶m xuèng nh−ng m« c¬ l¹i t¨ng. X−¬ng trôc ph¸t triÓn m¹nh lµm cho c¬ thÓ dµi ra + M« c¬ ph¸t triÓn m¹nh ë 12-14 th¸ng tuæi ®Çu, sau ®ã c−êng ®é sinh tr−ëng vµ t¨ng träng tuyÖt ®èi cña m« c¬ gi¶m. + M« mì ®−îc tÝch luü trong c¬ thÓ ë ®é tuæi muén h¬n. c. Trao ®æi chÊt - C¬ thÓ non cã c−êng ®é tæng hîp protein m¹nh - §é tuæi cµng cao mì tÝch luü cµng nhiÒu trong th©n thÞt - C¸c gièng sím thµnh thôc mì sím tÝch luü h¬n Lớp Học Phần VNUA - Khoa Chăn nuôi- Học Viện Nông Nghiệp Việt Nam https://sites.google.com/site/lophocphanvnuak60/ 91 7Sù ph¸t triÓn d¹ dµy GSNL 8 ¶nh h−ëng cña nu«i d−ìng ch¨m sãc bª ®Õn sinh tr−ëng vµ søc s¶n xuÊt a. Møc dinh d−ìng - Møc nu«i d−ìng qu¸ thÊp hoÆc qu¸ cao => rèi lo¹n ph¸t triÓn c¬ thÓ vµ c¸c c¬ quan chøc n¨ng => gi¶m søc s¶n xuÊt vÒ sau. - Bª cã kh¶ n¨ng bï ®¾p l¹i sù ®×nh trÖ sinh tr−ëng t¹m thêi sau khi ®−îc c¶i thiÖn ®iÒu kiÖn nu«i d−ìng vµ ch¨m sãc. - Møc ®é nu«i d−ìng cã ¶nh h−ëng nhiÒu ®Õn sù tÝch luü protein vµ mì - Nu«i d−âng bª ë møc cao sÏ lµm t¨ng nhanh thµnh thôc vÒ sinh lý vµ cho phÐp ®−a vµo sö dông sím h¬n. Tuy nhiªn nÕu nu«i d−ìng qu¸ cao sÏ g©y ra hiÖn t−îng n©n sæi nªn khã thô thai. 9 ¶nh h−ëng cña nu«i d−ìng ch¨m sãc bª ®Õn sinh tr−ëng vµ søc s¶n xuÊt b. Lo¹i h×nh thøc ¨n - TËp ¨n thøc ¨n thùc vËt sím => ph¸t triÓn nhanh c¸c c¬ quan tiªu ho¸ => tiªu ho¸ vµ sö dông tèt c¸c lo¹i thøc ¨n th«. - Cho bª ¨n nhiÒu s÷a => ph¸t triÓn cña c¬ quan tiªu ho¸ bÞ h¹n chÕ vµ b¾t ®Çu ¨n thøc ¨n thùc vËt chËm h¬n. c. Ch¨m sãc - NhiÖt ®é, ¸nh s¸ng chuång nu«i, ®é Èm kh«ng khÝ vµ thµnh phÇn kh«ng khÝ, còng nh− sù vËn ®éng tÝch cùc cã t¸c ®éng trùc tiÕp ®Õn sù ph¸t triÓn vµ ho¹t ®éng cña c¸c c¬ quan néi tiÕt vµ chi phèi m¹nh ®Õn c−êng ®é vµ chiÒu h−íng trao ®æi chÊt. - Xoa bãp bÇu vó tõ khi bª thµnh thôc vÒ tÝnh (9-12 th¸ng tuæi) kÝch thÝch sù ph¸t triÓn cña vó => n©ng cao søc s¶n xuÊt s÷a << 10 NUÔI BÊ NGHÉ SƠ SINH • Các loại thức ăn • Cho bú sữa • Chăm sóc << 11 Thøc ¨n 1. S÷a ®Çu vµ s÷a nguyªn Thµnh phÇn s÷a ®Çu vµ s÷a nguyªn Thµnh phÇn S÷a ®Çu S÷a ngµy V¾t lÇn 1 V¾t lÇn 2 thø 10 Mì (%) 7,2 5,15 4,25 §−êng (%) 3,96 3,72 4,49 Protein (%) 15,23 10,66 3,41 Kho¸ng (%) 1,07 0,95 0,64 Caroten (mg%) 0,16 0,16 0,03 §é chua (T) 38 33 19 12 Thøc ¨n 1. S÷a ®Çu vµ s÷a nguyªn (tiÕp): + Dinh d−ìng c©n ®èi vµ dÔ tiªu ho¸ + Trong s÷a ®Çu tû lÖ albumin cao (2-3%) + S÷a ®Çu cã ®é chua cao (48-50T) => kÝch thÝch tuyÕn tiªu ho¸ vµ tiÕt dÞch mËt, øc chÕ vi khuÈn + S÷a ®Çu cã hµm l−îng gamma globulin cao (5% vs 0,1%) => t¨ng søc ®Ò kh¸ng cña bª do bª s¬ sinh cã kh¶ n¨ng hÊp thu nguyªn vÑn gamma globulin tõ s÷a ®Çu vµo m¸u. Kh¶ n¨ng hÊp thu nµy gi¶m xuèng theo thêi gian (sau 60 giê kh«ng cßn kh¶ n¨ng nµy n÷a) + S÷a ®Çu cßn cã hµm l−îng MgSO4 cao (0,37% vs 0,017%) t¹o thµnh chÊt tÈy nhÑ ®Ó ®Èy cøt su ra ngoµi. Lớp Học Phần VNUA - Khoa Chăn nuôi- Học Viện Nông Nghiệp Việt Nam https://sites.google.com/site/lophocphanvnuak60/ 92 13 Thøc ¨n 2. S÷a ®Çu nh©n t¹o + Thµnh phÇn: 1 lÝt s÷a nguyªn, 10 ml dÇu c¸, 5-10g muèi, 2-3 qu¶ trøng, nÕu t¸o bãn cho thªm 5-10g MgSO4 + C¸ch pha chÕ: s÷a nguyªn sau khi thanh trïng h¹ nhiÖt ®é xuèng 38-39oC, ®Ëp trøng vµ cho dÇu c¸, muèi vµo, ®¸nh thËt ®Òu. 3. Thøc ¨n kh¸c + Thêi gian cuèi bª ph¶i ®−îc tËp ¨n thøc ¨n th«: cá kh«, r¬m. + Tõ ngµy thø 5 trë ®i cã thÓ cho ¨n thªm kho¸ng bæ sung. < 14 L−u ý khi cho bª bó s÷a + Bª ph¶i ®−îc bó s÷a ®Çu sau khi ®Î chËm nhÊt lµ 1 giê + S÷a ®Çu dïng cho bª ®Õn ®©u th× v¾t ®Õn ®ã hay v¾t s÷a ®Çu (bª kh«ng uèng hÕt ngay) b¶o qu¶n ë tñ l¹nh 4oC ®−îc 7 ngµy ®Ó cho bª uèng dÇn. Tr−íc khi cho uèng h©m nãng c¸ch thuû lªn 37-38oC + S÷a ph¶i ®¶m b¶o vÖ sinh, nh−ng tuyÖt ®èi kh«ng dïng nhiÖt ®Ó xö lý v× dÔ g©y ®«ng vãn do cã hµm l−îng albumin + Kh«ng ®−îc bó s÷a vó viªm + S÷a ph¶i cã nhiÖt ®é thÝch hîp, tèt nhÊt lµ 35-37oC. S÷a cµng l¹nh th× kh¶ n¨ng ®«ng vãn ë d¹ mói khÕ cµng kÐm khã tiªu ho¸. + L−îng s÷a mçi lÇn cho bó kh«ng ®−îc qu¸ 8% khèi l−îng bª + L−îng s÷a cho bu mçi ngµy b»ng 1/5-1/6 khèi l−îng s¬ sinh 15 Cho bª bó s÷a trùc tiÕp + Sau khi ®Î bª ®−îc trùc tiÕp bó tõ vó bß mÑ hµng ngµy + Tr−íc khi cho bª nghÐ bó cÇn ph¶i lµm vÖ sinh chuång tr¹i, vó bß mÑ ph¶i ®−îc lau s¹ch + Tr−êng hîp tr©u bß mÑ míi ®i lµm vÒ th× nªn cho nghØ ng¬i 30-45 phót míi cho con bó + NÕu vó bÞ viªm ph¶i ch÷a trÞ ®Ó tr¸nh bª nghÐ viªm ruét. Thêi kú nµy kh«ng cho bª nghÐ ®i theo mÑ mµ ph¶i nu«i ë chuång 16 Cho bª bó s÷a gi¸n tiÕp + Sau khi ®Î t¸ch con kh«ng cho bó trùc tiÕp. V¾t s÷a ®Çu cho bó b»ng b×nh cã nóm vó cao su. Lç tiÕt cña nóm vó < 2mm nh»m ®¶m b¶o mét lÇn mót kh«ng qu¸ 30 mm s÷a ®Ó cho r·nh thùc qu¶n ho¹t ®éng tèt. Khi cho bó ®Æt b×nh nghiªng 1 gãc 30o . + Sau mét vµi ngµy cho bó b×nh b¾t ®Çu chuyÓn sang tËp cho bª uèng s÷a trong x«. < 17 Tập cho bê uống sữa trong xô Röa s¹ch tay vµ ng©m vµo trong s÷a, thß 2 ngãn tay lªn lµm vó gi¶. Tay kia Ên mâm bª xuèng cho ngËm mót 2 ®Çu ngãn tay. S÷a sÏ theo kÏ ngãn tay lªn. Lµm vµi lÇn nh− vËy bª sÏ quen vµ tù uèng s÷a 18 Chăm sóc bê sơ sinh Lớp Học Phần VNUA - Khoa Chăn nuôi- Học Viện Nông Nghiệp Việt Nam https://sites.google.com/site/lophocphanvnuak60/ 93 19 Ch¨m sãc bª nghÐ s¬ sinh - Sau khi sinh, tr−íc lóc cho bª bó s÷a ®Çu cÇn tiÕn hµnh c©n bª - Quan s¸t ®Æc ®iÓm l«ng, da, ph¶n x¹ mót bó, r¨ng, niªm m¹c miÖng, t×nh h×nh søc khoÎ, ¨n uèng, ®i ®øng... ®Ó cã chÕ ®é nu«i d−ìng cho thÝch ®¸ng vµ x¸c ®Þnh h−íng sö dông vÒ sau. - Bª s¬ sinh rÊt yÕu, kh¶ n¨ng chèng ®ì bÖnh tËt kÐm nªn cÇn ®−îc nu«i trªn còi trong chuång c¸ch ly. Còi ph¶i ®−îc ®Æt n¬i tho¸ng nh−ng kh«ng cã giã lïa, hµng tuÇn ®−îc tiªu ®éc, hµng ngµy ®−îc lau sµn vµ lµm vÖ sinh. Thêi gian nu«i bª trong còi nµy chi cho phÐp trong 30 ngµy. - Trªn còi nµy ph¶i ®Æt x« chøa n−íc cho bª uèng vµ x« ®Ó cá kh« cho bª tËp ¨n. 20 Còi nu«i bª 21 Ch¨m sãc bª nghÐ s¬ sinh (tiÕp) - Mçi ngµy s¸t trïng rèn cho bª mét lÇn b»ng c¸c dung dÞch s¸t trïng ®Õn khi rèn kh« míi th«i. - Hµng ngµy cho bª xuèng còi ®Ó ®−îc vËn ®éng tù do trong 3-4 giê, th−êng mïa hÌ s¸ng vµo lóc 8-10 giê, chiÒu tõ 3-5 giê, mïa ®«ng chËm h¬n 30 phót. - Hµng ngµy ph¶i kiÓm tra t×nh h×nh søc khoÎ bÖnh tËt cña bª, vÖ sinh tiªu ®éc chuång nu«i vµ còi bª. Mïa ®«ng treo rÌm che chuång nu«i ®Ó bª ®−îc Êm, mïa hÌ ph¶i tho¸ng m¸t. - Trong chuång nªn m¾c bãng ®iÖn vµ cho s¸ng gi¸n ®o¹n: s¸ng 3-4 giê / t¾t 1-2 giê ®Ó cung cÊp tia tö ngo¹i cho bª < 22 NUÔI BÊ NGHÉ TRƯỚC CAI SỮA ‹ Tiêu chuẩn ăn ‹ Các loại thức ăn ‹ Tập ăn thức ăn sớm ‹ Chăm sóc ‹ Các phương thức nuôi dưỡng và quản lý << 23 Tiªu chuÈn ¨n 1. N¨ng l−îng + Nhu cÇu duy tr×: TÝnh theo thÓ träng cña bª 10 ngµy 1 lÇn. + Nhu cÇu t¨ng träng: Dùa vµo møc t¨ng träng dù kiÕn hµng ngµy. 2. Protein + Sù tÝch luü nit¬ gi¶m dÇn theo tuæi nªn møc cung cÊp protein trong khÈu phÇn còng thÊp dÇn + Trong giai ®o¹n ®Çu cÇn cung cÊp cho bª nh÷ng lo¹i thøc ¨n cã ®Çy ®ñ vµ c©n ®èi c¸c axit amin kh«ng thay thÕ v× trong giai ®o¹n ®Çu kh¶ n¨ng tiªu ho¸ protein thùc vËt rÊt thÊp nªn nguån protein vi sinh vËt cßn Ýt. 24 Tiªu chuÈn ¨n 3. Lipit Lµ nguån cung cÊp n¨ng l−îng vµ lµ dung m«i hoµ tan mét sè vitamin, ®ång thêi cßn cung cÊp mét sè axit bÐo kh«ng no kh«ng thay thÕ ®−îc. Trong khÈu phÇn ¨n cÇn cã mét tû lÖ mì b»ng 1-1,5% VCK. 4. Gluxit Trong 4 tuÇn tuæi ®Çu bª chØ tiªu ho¸ ®−îc ®−êng ®¬n vµ ®−êng ®«i, 4-9 tuÇn tuæi tiªu ho¸ ®−îc mantoza mµ ch−a tiªu ho¸ ®−îc tinh bét. V× vËy thøc ¨n trong giai ®o¹n nµy cÇn h¹n chÕ tinh bét. 5. Kho¸ng: Chó ý nhu cÇu Ca vµ P 6. Vitamin: CÇn chó ý nhiÒu ®Õn vitamin A vµ D < Lớp Học Phần VNUA - Khoa Chăn nuôi- Học Viện Nông Nghiệp Việt Nam https://sites.google.com/site/lophocphanvnuak60/ 94 25 Thøc ¨n 1. S÷a nguyªn + Lµ lo¹i thøc ¨n quan träng nhÊt víi bª trong giai ®o¹n nµy. + Tû lÖ tiªu ho¸ c¸c thµnh phÇn dinh d−êng th−êng trªn 95%. + C¸c chÊt dinh d−ìng ë trong s÷a t−¬ng ®èi hoµn chØnh vµ phï hîp víi yªu cÇu sinh lý cña bª. + Ph¶i cho bª bó s÷a tõ tõ ®Ó cho r·nh thùc qu¶n khÐp kÝn ®−a ®−îc hÕt s÷a xuèng d¹ mói khÕ, ®¶m b¶o thêi gian ph©n tiÕt n−íc bät vµ c¸c dÞch tiªu ho¸ kh¸c. + S÷a cho bª ¨n ph¶i ®¶m b¶o vÖ sinh vµ cã nhiÖt ®é thÝch hîp + Sè lÇn cho bó/ngµy = l−îng s÷a cho bó trong ngµy/l−îng s÷a 1 lÇn, trong ®ã l−îng s÷a cho bó/ngµy = 1/5 -1/6 Pss, l−îng s÷a cho bó/lÇn = 8% Pss + Kho¶ng c¸ch gi÷a c¸c lÇn cho bó ph¶i t−¬ng ®èi ®Òu nhau 26 Thøc ¨n 2. S÷a khö mì + Cã thÓ thay thÕ cho mét phÇn s÷a nguyªn. + Gi¸ trÞ n¨ng l−îng s÷a khö mì chØ b»ng 50% so víi s÷a nguyªn, nh−ng gi¸ trÞ sinh vËt häc cña nã cao. + Cã thÓ dïng tõ tuÇn tuæi thø 3-4 trë ®i. + Cho ¨n xen kÎ s÷a nguyªn trong ngµy trong mét thêi gian, sau ®ã cã thÓ thay h¼n s÷a nguyªn tõ 40 - 45 ngµy tuæi trë ®i. 27 Thøc ¨n 3. S÷a thay thÕ + Lµ lo¹i thøc ¨n chÕ biÕn cã thµnh phÇn t−¬ng tù s÷a nguyªn + Yªu cÇu c¸c thµnh phÇn dinh d−ìng : - Protein 12-15% VCK, trong ®ã Ýt nhÊt cã 50% protein ®éng vËt - Mì 12,5-25% VCK, cã nhiÖt ®é nãng ch¶y thÊp h¬n th©n nhiÖt, cã kh¶ n¨ng nhò ho¸ bÒn v÷ng khi hoµ thµnh d¹ng s÷a, cã c¸c axit bÐo kh«ng no kh«ng thay thÕ ®−îc: linoleic, arachinoic, linoic. - ChÊt chèng oxi hãa: - Tinh bét: cÇn gi¶m tíi møc tèi thiÓu - §−êng dÔ tiªu: 5-10% - Xenluloza : 0,5-1% - Kho¸ng : 9-10% - Vitamin : 30 UI vit. A + 8-10 UI vit. D/kg VCK - Kh¸ng sinh : 50mg biomixin/kgVCK + Thêi gian b¾t ®Çu cho ¨n: s÷a tèt cã thÓ b¾t ®Çu tõ 15-20 ngµy tuæi. 28 Thøc ¨n 4. Thøc ¨n tinh hçn hîp 29 Thøc ¨n 5. Cá kh« + KÝch thÝch sù ph¸t triÓn cña d¹ cá, hoµn thiÖn hÖ vi sinh vËt d¹ cá, t¨ng thªm dinh d−ìng vµ h¹n chÕ Øa ch¶y. + TËp ¨n tõ ngµy 7-10. + Trong th¸ng tuæi ®Çu thøc ¨n th« cho bª chñ yÕu lµ cá kh« vµ ®−îc t¨ng dÇn lªn theo tuæi. 6. Cá t−¬i + TËp cho bª ¨n tõ cuèi th¸ng tuæi thø nhÊt. + L−îng cá t−¬i ®−îc t¨ng dÇn trong khÈu phÇn. + Bæ sung t¹i chuång hay gÆm trªn b·i ch¨n 30 Thøc ¨n 7. Cñ qu¶ + Chøa nhiÒu bét ®−êng, t−¬ng ®èi ngon miÖng + DÔ lªn men => chØ cho ¨n tõ th¸ng tuæi thø 3. + NÕu bª Øa ch¶y th× ph¶i th«i cho ¨n 8. Thøc ¨n ñ xanh Nªn cho bª ¨n tõ th¸ng tuæi thø 3 vÒ sau. 9. ChÊt kho¸ng + Bæ sung Ca vµ P tõ th¸ng thø 1-5 (trén víi thøc ¨n tinh, hoµ vµo s÷a hay ®¸ liÕm) + Cho bª vËn ®éng d−íi ¸nh s¸ng mÆt trêi < Lớp Học Phần VNUA - Khoa Chăn nuôi- Học Viện Nông Nghiệp Việt Nam https://sites.google.com/site/lophocphanvnuak60/ 95 31 Tập ăn sớm Thøc ¨n: ‹ Hçn hîp c¸c lo¹i h¹t vµ thøc ¨n bæ sung protein-kho¸ng. ‹ Thµnh phÇn: 2,4-2,6 Mcal ME/kg, 13-16% protein th«, 0,7% Ca, 0,5% P, kho¸ng vi l−îng, vitamin A, D vμ E. ‹ §Ó lµm t¨ng tÝnh ngon miÖng bæ sung thªm c¸m vµ rØ mËt. • C¸m gióp cho bª dÔ lµm quen víi thøc ¨n cøng v× c¸m sÏ dÝnh vµo mâm • Bæ sung thªm rØ mËt (kho¶ng 3%) gióp gi¶m bôi c¸m vµ t¨ng l−îng thu nhËn thøc ¨n. • Kh«ng nªn cho rØ mËt qu¸ nhiÒu v× sÏ hÊp dÉn ruåi vµ dÔ lµm cho bª bÞ Øa ch¶y. H¬n n÷a, rØ mËt cã thÓ lµm cho thøc ¨n bÞ dÝnh vµo m¸ng ¨n hay thiÕt bÞ ph©n phèi thøc ¨n. ‹ ThiÕt bÞ cho ¨n: • Gi÷ ®−îc cho thøc ¨n kh« vµ chøa ®ñ thøc ¨n cho trong kho¶ng 1 tuÇn. • DÔ di chuyÓn • Khi b¾t ®Çu tËp cho ¨n thªm cÇn ®Æt gÇn chç cung cÊp n−íc uèng hay nãi cã bãng r©m n¬i bª th−êng lui tíi. • Bæ trÝ ë nh÷ng n¬i chØ bª vµo ®−îc cßn bß mÑ kh«ng tiÕp cËn ®−îc (Mét cæng réng 400-500mm, cao 750-1050mm cã thÓ chØ cho phÐp bª qua ®−îc cßn bß mÑ th× kh«ng). ¦u ®iÓm: - T¨ng khèi l−îng bª cai s÷a. - T¨ng ®−îc mËt ®é ch¨n th¶. - B¶o vÖ ®−îc ®ång cá. - Lµm cho bª quen víi thøc ¨n h¹t nªn dÔ cai s÷a h¬n. - Gi¶m thÊp tû lÖ chÕt sau cai s÷a. - Gióp bª ph¸t huy hÕt tiÒm n¨ng di truyÒn vÒ sinh tr−ëng. - Gi¶m hao hôt khèi l−îng bª khi cai s÷a. Nh−î ®iÓm: - Bª cã thÓ ¨n Ýt cá. - Luî thu nhËn thøc ¨n bæ sung cã thÓ dao ®éng lín. - HiÖu qu¶ chuyÓn ho¸ thøc ¨n cã thÓ thÊp. - PhÇn t¨ng träng thªm cã thÓ bÞ mÊt ®i trong thêi gian vç bÐo. - Bª cã thÓ bÞ bÐo qu¸ sím vµ khã b¸n ®Ó u«i t Õp. - Gi¶m n¨ng suÊt cña bß mÑ nÕu nh− bß mÑ qu¸ bÐo. - §ång cá gÇn n¬i c o ¨n thªm dÔ bÞ gÆm/giÉm ®¹p qu¸ møc. - Lµm sai lÖch sè liÖu theo dâi vÒ søc s¶n xuÊt cña bß/bª. - Cã thÓ gi¶m thu nhËp tõ nu«i bª vç bÐo nÕu bª ®−îc giÕt thÞt ë khèi l−îng thÊp. nªn ¸p dông khi: - Trong nh÷ng thêi kú kh« h¹n vµ thiÕu cá. - N¨ng suÊt s÷a cña bß mÑ thÊp. - Bß Ñ ®Î løa ®Çu hay ®Î sau løa 11. - CÇn t¨ng mËt ®é ch¨n th¶ trªn ®ång cá. - Gi¸ b¸n bª cao cßn gi¸ thøc ¨n tËp ¨n thÊp. - Bª ®Î vµo mïa thu (sau ®ã thiÕu cá). - ThÞ tr−êng yªu cÇu bª cã tû lÖ thÞt cao. - Muèn ã bª iÕt thÞt ngay sau cai s÷a. - Bª ®Î muén nh− g ph¶i xuÊt b¸n ®óng hÑn (cai s÷a sím). -Bª cña nh÷ng gièng to khung cã kÕ ho¹ch ®−a ngay vµo nu«i d−ì g víi khÈu phÇn giµu ¨ng l−îng au cai s÷a vµ giÕt thÞt vµo 12-14 t ¸n tuæi. kh«ng nªn nÕu: - Bß mÑ cho nhiÒu s÷a (bß thÞt). - Cã nhiÒu cá/®ång cá víi hÊt l−îng tèt. Bª ®−î u«i víi tèc ®é t¨ng träng thÊp sau cai s÷a. - ª nu«i ®Ó thay thÓ µn sinh s¶n. - Gi¸ t øc ¨n h¹t cao so víi gi¸ b¸n bª. 32< 33 Ch¨m sãc bª nghÐ bó s÷a ‹ VËn ®éng: hµng ngµy ph¶i cho bª vËn ®éng Ýt nhÊt lµ 3-4 giê. Cã thÓ kÕt hîp vËn ®éng víi ch¨n th¶. ‹ Khö sõng: khi bª ®−îc 1-2 th¸ng tuæi, sõng b¾t ®Çu nhó lªn. Dïng dïi s¾t nung ®á dÝ vµo sõng cho ch¸y hÕt phÇn sõng ®en ®Õn khi thÊy mét líp da tr¾ng lµ ®−îc. Sõng sÏ kh«ng bao giê mäc n÷a, thuËn lîi cho viÖc ch¨m sãc, qu¶n lý vÒ sau. < 34 Removing Horns ‹ Prevent injury ‹ Performed when the horn button takes shape (two weeks) ‹ Clipping the hair ‹ Heavy-duty electric dehorner ‹ Dehorning Ointments 35 Nu«i d−ìng bª t¸ch mÑ hoµn toµn + Nu«i c¸ch ly trong thêi gian ®Çu vµ cho bó s÷a mÑ, sau ®ã chuyÓn vÒ chuång nu«i bª riªng vµ cho ¨n s÷a gi¸n tiÕp + Trong th¸ng tuæi ®Çu nªn nu«i trªn còi c¸ thÓ, hµng ngµy cho bª xuèng còi ra s©n vËn ®éng trong 3-4 giê, thøc ¨n vµ n−íc uèng ®−îc cho ¨n trong x« treo trªn còi, ch−a cho bª ch¨n th¶ trªn ®ång cá. + Tõ th¸ng thø 2 trë ®i s÷a ®−îc cho ¨n theo giê quy ®Þnh t¹i chuång; c¸c lo¹i thøc ¨n vµ n−íc uèng ®−îc bæ sung trong m¸ng ¨n m¸ng uèng tËp thÓ ë trong chuång vµ s©n ch¬i, ban ngµy bª ®−îc ch¨n th¶ trªn l« cá; vÒ mïa ®«ng thøc ¨n bæ sung t¹i chuång cã thøc ¨n tinh, cá kh«, cá ñ xanh, cñ qu¶; nÕu nu«i nhèt trong vô nµy th× hµng ngµy còng ph¶i cho bª vËn ®éng tÝch cùc trong 2-4 giê trªn bµi ch¨n hay trªn ®−êng vËn ®éng; vÒ mïa hÌ cho bª ch¨n th¶ trªn c¸c l« cá cã n¨ng suÊt cao. ‹ §¸nh gi¸: - ¦u ®iÓm: §Þnh møc ®−îc tiªu chuÈn khÈu phÇn; cho phÐp chuyªn m«n ho¸ vµ c¬ giíi ho¸ - Nh−îc ®iÓm: §ßi hái tr×nh ®é kü thuËt cao, nÕu nu«i kh«ng ®óng kü thuËt dÔ g©y nhiÒu tæn thÊt, ®Æc biÖt lµ do bª bÞ Øa ch¶y; chi phÝ cao, vèn ®Çu t− lín. 36 Nu«i bª bó s÷a trùc tiÕp + Nu«i bª theo mÑ ®Î + Nu«i bª b¶o mÉu + Nu«i bª ghÐp mÑ ‹ §¸nh gi¸ + ¦u ®iÓm: - Bª ¨n ®−îc s÷a cã chÊt l−îng tèt víi nhiÖt ®é thÝch hîp, ®¶m b¶o vÖ sinh, cã tÝnh miÔn dÞch cao => gi¶m tû lÖ bÖnh tËt cho bª vµ tiªu ho¸ tèt - Kü thuËt ®¬n gi¶n, chi phÝ trang thiÕt bÞ vµ lao ®éng thÊp + Nh−îc ®iÓm: - Kh«ng x¸c ®Þnh ®−îc chÝnh x¸c l−îng s÷a bª bó ë con mÑ - DÔ l©y bÖnh gi÷a mÑ hay nh÷ng con cïng ®µn sang bª con - Kh«ng n©ng cao ®−îc tr×nh ®é chuyªn m«n ho¸, khã kh¨n cho c¬ giíi ho¸. < Lớp Học Phần VNUA - Khoa Chăn nuôi- Học Viện Nông Nghiệp Việt Nam https://sites.google.com/site/lophocphanvnuak60/ 96 37 CAI SỮA ‹ Chuẩn bị bê cai sữa ‹ Các phương pháp cai sữa ‹ Cai sữa sớm << 38 Chuẩn bị bê cai sữa ‹ Tiªm phßng vμ ch¨m sãc søc khoÎ • Tr−íc cai s÷a 3-4 tuÇn tiªm phßng, tÈy ký sinh trïng, khö sõng. • Thiến bª ®ùc kh«ng lµm gièng • KiÓm tra dÊu hiÖu bÖnh tËt. ‹ Thøc ¨n vμ nu«i d−ìng • KhÈu phÇn cã hµm l−îng dinh d−ìng cao, thøc ¨n ngon miÖng • ThiÕt kÕ khu vùc cho ¨n thøc ¨n th« riªng chØ cã bª ®Õn ®−îc cßn bß mÑ th× kh«ng. • Cã m¸ng ph©n phèi thøc ¨n tinh tËp ¨n chøa c¸c hçn hîp thøc ¨n h¹t. • B¾t ®Çu cho ¨n thøc ¨n tËp ¨n Ýt nhÊt lµ 3 tuÇn tr−íc khi cai s÷a. ‹ N−íc uèng • Bª ph¶i lu«n lu«n ®−îc tiÕp cËn víi ®Çy ®ñ n−íc uèng ngon, lµnh vµ s¹ch ®Ó thay cho s÷a mÑ. • Nªn bè trÝ nhiÒu vßi/chËu uèng n−íc ë nh÷ng chç kh¸c nhau trong chuång vµ s©n ®Ó bª dÔ tiÕp cËn. 39 Các phương pháp cai sữa ‹ Ph−¬ng ph¸p ng¨n c¸ch b»ng hμng rμo ch¾n: cho bß mÑ vµ bª con ng¨n c¸ch nhau bëi mét hµng rµo ch¾n. nªn ®Ó bª ë phÝa mµ tr−íc cai s÷a chóng vÉn ë. hµng rµo vµ cæng ®ñ ch¾c ch¾n. ‹ Ph−¬ng ph¸p c« lËp hoμn toμn: ®−a bß mÑ ®i ®Õn mét n¬i xa ®Ó cho mÑ con kh«ng nh×n vµ nghe thÊy nhau. Tèt nhÊt lµ bª con ®−îc gi÷ l¹i ë n¬i chóng ë tr−íc khi cai s÷a, cßn bß mÑ th× ®−îc chuyÓn ®i. ‹ Ph−¬ng ph¸p cai s÷a qua hai b−íc •B−íc 1: §Ýnh dông cô chèng mót bó b»ng chÊt dÎo lªn mòi cña bª để ng¨n c¶n bª tiÕp cËn ®Çu vó cña bß mÑ trong vßng 4-7 ngµy. •B−íc 2: T¸ch bª con khái bß mÑ vµ bá dông cô chèng mót bó ra. Trong tÊt c¶ c¸c ph−¬ng ph¸p trªn, ngµy ®Çu tiªn chØ cho bß mÑ ¨n thøc ¨n th«. Tõ ngµy thø hai míi cho ¨n bæ sung thøc ¨n tinh. Qu¸ tr×nh cai s÷a ®−îc kÕt thóc trong 7-10 ngµy. 40 Cai sữa sớm −u ®iÓm: - Gióp bß mÑ ®éng dôc l¹i nhanh h¬n. - Bª cã thÓ ph¸t huy tèi ®a tiÒm n¨ng di truyÒn vÒ sinh tr−ëng mµ kh«ng phô thuéc vµo n¨ng suÊt s÷a cña bß mÑ. - Sö dông thøc ¨n cã hiÖu qu¶ h¬n trong nh÷ng thêi kú kh« h¹n hay thiÕu thøc ¨n. - Gi¶m ®−îc thøc ¨n cÇn thiÕt ®Ó nu«i bß mÑ. - Phï hîp víi bß ®Î vµo mïa thu v× nÕu kh«ng ph¶i t¨ng c−êng nu«i d−ìng bß mÑ nu«i con trong mïa ®«ng thiÕu cá. - Cho phÐp nu«i ®−îc nhiÒu bß c¸i sinh s¶n h¬n víi mét nguån cung cÊp thøc ¨n h¹n chÕ. - Cã thÓ thu ®−îc t¨ng träng víi gi¸ thµnh rÎ h¬n nhê bª cai s÷a sím cã hiÖu qu¶ chuyÓn ho¸ thøc ¨n rÊt cao. h¹n chÕ: - Kü thuËt ch¨n sãc vµ nu«i d−ìng bª ph¶i cao. - Ph¶i ®Çu t− nhiÒu c«ng lao ®éng h¬n. - Ph¶i cã thiÕt bÞ chuång tr¹i vµ thøc ¨n ®Ó nu«i bª con. - Gi¶m kh¶ n¨ng thu ®−îc bª cã khèi l−îng cai s÷a cao tõ nh÷ng bß mÑ cho nhiÒu s÷a. -C¸c sè liÖu vÒ n¨ng suÊt cña bß mÑ sÏ cã Ýt gi¸ trÞ sö dông. 41 NUÔI BÊ NGHÉ SAU CAI SỮA ‹ Nu«i d−ìng bª nghÐ sau cai s÷a ‹ Ch¨m sãc bª nghÐ sau
Tài liệu liên quan