Nhiên liệu, dầu mỡ và chát lỏng chuyên dùng

Nội dung môn học: Khái niệm chung về nhiên liệu: nhiên liệu truyền thống xăng diesel, nhiên liệu thay thế (Biosiesel, bioethnol, LPG, CNG, .) Cơ sở lý thuyết về ma sát và mài mòn. khái niệm về chất bôi trơn. Đặc tính kỹ thuật của chất bôi trơn, dàu bôi trơn. Đặc tính kỹ thuật cảu chất lỏng trơn - dầu bôi trơn

pdf361 trang | Chia sẻ: lamvu291 | Lượt xem: 1306 | Lượt tải: 1download
Bạn đang xem trước 20 trang tài liệu Nhiên liệu, dầu mỡ và chát lỏng chuyên dùng, để xem tài liệu hoàn chỉnh bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
TATAÄPÄP SLSLIDIDEE BABAØIØI GIAGIAÛÛNGNG BK TP.HCM NNHIHIEEÂNÂN LLIIEEÄUÄU,, DADAÀUÀU MMÔÔÕ Õ VAØVAØ CHCHAAÁTÁT LLOOÛNGÛNG CHCHUUYYEEÂNÂN DUDUØNGØNG BoämoânOÂ toâ–Maùyñoänglöïc KhoaKyõthuaätGiaothoâng GIAÛNG VIEÂN: Th.SVAÊN THÒ BOÂNG TröôøngÑaïihoïcBaùchkhoa 268 Lyùthöôøngkieät, P.14, Q.10, Tp.HCM Ñieänthoïai: +84 -8655979 Email : vtbong@lib.hcmut.edu.vn NNOOÄIÄI DUNGDUNG MMOOÂNÂN HHOOÏCÏC Teânmoânhoïc: NHIEÂNLIEÄU-DAÀU MÔÕ VAØ CHAÁT LOÛNG CHUYEÂN DUØNG Maõsoámoânhoïc: 206035 Phaânphoáitieáthoïc: 2-1-4 § Lyùthuyeát: 28tieát § Seminar: 14 tieát Caùnboägiaûngdaïy: GVC.Th.SVaênThòBoâng GV.Th.STraànQuangTuyeân GV.Th.SHoàngÑöùcThoâng GIAÛNG VIEÂN: Th.SVAÊN THÒ BOÂNG 2 NNOOÄIÄI DUNGDUNG MMOOÂNÂN HHOOÏCÏC Noäidung moânhoïc: khaùinieämchungveànhieânlieäu; nhieânlieäutruyeànthoángxaêng-diesel, nhieânlieäuthay theá(Biodiesel, Bioethanol, LPG, CNG, fuel cell, hydrogen,..). Côsôûlyùthuyeátveàma saùtvaømaøimoøn. Khaùinieämveàchaátboâitrôn. Ñaëctínhkyõthuaätcuûa chaátboâitrônloûng–daàuboâitrôn. Ñaëctínhkyõthuaät cuûachaátboâitrônñaëc–môõboâitrôn. Ñaëctínhkyõ thuaätcuûachaátloûngchuyeânduøng. GIAÛNG VIEÂN: Th.SVAÊN THÒ BOÂNG 3 TTAAØIØI LLIIEEÄUÄU TTHHAAMM KKHHAAÛOÛO 1. B.V. Ga, V.T. Boâng, P.X. Mai, T.V. Nam, T.T.H. Tuøng, OÂ toâ& OÂ nhieãmMoâitröôøng, NXB GiaùoDuïc, 1999. 2. P.M. Taân, ToånghôïpHöõucôvaøHoùadaàu, NXB ÑHQG Tp.HCM, 2005. 3. V.T. Hueà, N.P. Tuøng, HöôùngdaãnSöûduïngNhieânlieäu Daàu-Môõ, NXB KHKT, 2000 4. TöøñieånNhieânlieäu-Daàu-Môõ-Chaáttheâm-Chaátloûng Chuyeânduøng, NXB KHKT, 1984 5. NguyeãnÑìnhPhoå, Kyõthuaätsaûnxuaátñieänhoùa, NXB ÑHQG Tp.HCM, 2006 GIAÛNG VIEÂN: Th.SVAÊN THÒ BOÂNG 4 TTAAØIØI LLIIEEÄUÄU TTHHAAMM KKHHAAÛOÛO 6. ÑinhThòNgoï, Hoùahoïcdaàumoûvaøkhí, NXB KHKT, 2004. 7. C.E. Wyman, Handbook Bioethanol, Taylor & Francis, 1996. 8. J.G. Speight, Petroleum Chemistry and Refining, Taylor & Francis, 1998 9. M.M. Khonsari, E.R. Booser, Applied Tribology, John Wiley & Sons, 2001 GIAÛNG VIEÂN: Th.SVAÊN THÒ BOÂNG 5 ÑÑEEÀÀCÖCÖÔÔNGNG CCHHII TTIIEEÁTÁT ChChööôôngng 1:1: TOTOÅÅNGNG QUQUAANN VEVEÀÀ NHNHIIEEÂNÂN LLIEIEÄU,ÄU, DADAÀUÀU MOMOÛÛ –– CCHEHEÁÁ BBIEIEÁNÁN DADAÀUÀU MOMO 1.1 Toångquanveànhieânlieäu 1.2 Daàumoû 1.3 Cheábieándaàumoû GIAÛNG VIEÂN: Th.SVAÊN THÒ BOÂNG 6 ÑÑEEÀÀCÖCÖÔÔNGNG CCHHII TTIIEEÁTÁT ChChööôôngng 2:2: NHNHIIEEÂNÂN LLIEIEÄÄUU XXAAÊNGÊNG 2.1 Ñaëcñieåmñoängcôsöûduïngnhieânlieäuxaêng 2.2 Caùcyeâucaàuñoáivôùixaêng 2.3 Caùctínhchaátcuûaxaêng 2.4 Caùcchætieâuchínhñaùnggiaùchaátlöôïng nhieânlieäuxaêng GIAÛNG VIEÂN: Th.SVAÊN THÒ BOÂNG 7 ÑÑEEÀÀCÖCÖÔÔNGNG CCHHII TTIIEEÁTÁT ChChööôôngng 3:3: NHNHIIEEÂNÂN LLIEIEÄÄUU DDIIEESSELEL 3.1 Ñaëcñieåmcuûañoängcôsöûduïngnhieânlieäudiesel 3.2 Caùcyeâucaàuñoáivôùinhieânlieäudiesel 3.3 Caùctínhchaátcôbaûncuûanhieânlieäudiesel 3.4 Caùcchætieâuchínhñaùnhgiaùchaátlöôïng nhieânlieäudiesel GIAÛNG VIEÂN: Th.SVAÊN THÒ BOÂNG 8 ÑÑEEÀÀCÖCÖÔÔNGNG CCHHII TTIIEEÁTÁT ChChööôôngng 4:4: NHNHIIEEÂNÂN LLIEIEÄUÄU TTHHAAYY TTHEHEÁÁ 4.1 Khíthieânnhieân(NG) 4.2 Khíñoànghaønhhoùaloûng(LPG) 4.3 Nhieânlieäucoàn 4.4 Nhieânlieäudaàuthöïcvaät–Biodiesel 4.5 khíBiogas 4.6 Naênglöôïngñieänvaøpin nhieânlieäu GIAÛNG VIEÂN: Th.SVAÊN THÒ BOÂNG 9 ÑÑEEÀÀCÖCÖÔÔNGNG CCHHII TTIIEEÁTÁT Chöông5: MA SAÙT VAØMAØI MOØN 5.1 Khaùinieämveàma saùtvaømaøimoøn 5.2 Caùcdaïngma saùtvaømaøimoøn 5.3 Moätsoávíduïma saùttrongcôkhí GIAÛNG VIEÂN: Th.SVAÊN THÒ BOÂNG 10 ÑÑEEÀÀCÖCÖÔÔNGNG CCHHII TTIIEEÁTÁT Chöông6: DAÀU BOÂI TRÔN 6.1 Coângduïng-YÙnghóa-Yeâucaàucuûadaàuboâitrôn 6.2 Ñaëctínhkyõthuaätcuûadaàuboâitrôn 6.3 Phaânloaïidaàu GIAÛNG VIEÂN: Th.SVAÊN THÒ BOÂNG 11 ÑÑEEÀÀCÖCÖÔÔNGNG CCHHII TTIIEEÁTÁT Chöông7: MÔÕ BOÂI TRÔN 7.1 KhaùinieämvaøCoângduïngcuûaMôõboâitrôn 7.2 ÑaëctínhKyõthuaätcuûaMôõboâitrôn 7.3 PhaânloïaiMôõboâitrôn GIAÛNG VIEÂN: Th.SVAÊN THÒ BOÂNG 12 ÑÑEEÀÀCÖCÖÔÔNGNG CCHHII TTIIEEÁTÁT Chöông8: CHAÁT LOÛNG CHUYEÂN DUØNG 8.1 Chaátloûnglaømmaùt 8.2 Chaátloûngthuûylöïc 8.3 Chaátloûngñaëcchuûng GIAÛNG VIEÂN: Th.SVAÊN THÒ BOÂNG 13 TATAÄPÄP SLSLIDIDEE BABAØIØI GIAGIAÛÛNGNG BK TP.HCM NNHIHIEEÂNÂN LLIIEEÄU-DAÄU-DAÀUÀU MMÔÔÕ Õ VAØVAØ CHCHAAÁTÁT LLOOÛNGÛNG CHCHUUYYEEÂNÂN DUDUØNGØNG ChChööôôngng 11:: TOTOÅÅNGNG QUQUAANN VEVEÀÀ NHNHIIEEÂÂNN LLIEIEÄUÄU –– DADAÀÀUU MOMOÛÛ –– CCHEHEÁÁ BBIEIEÁNÁN DADAÀUÀU MOMOÛÛ q ToångquanveàNhieânlieäu BoämoânOÂ toâ–Maùyñoänglöïc KhoaKyõthuaätGiaothoâng TröôøngÑaïihoïcBaùchkhoa q Daàumoû 268 Lyùthöôøngkieät, P.14, Q.10, Tp.HCM Ñieänthoïai: +84 -8655979 q Cheábieándaàumoû Email : vtbong@lib.hcmut.edu.vn TTOOÅNGÅNG QUQUAANN VEVEÀÀNNHHIIEEÂNÂN LLIIEEÄUÄU 1. Giôùithieäukhaùiquaùtveànaênglöôïngtruyeànthoáng Naênglöôïngtruyeànthoángsöûduïngtreânoâtoâlaønaêng löôïngnhieätdo ñoátchaùynhieânlieäuloûngcoùnguoàngoáctöø daàumoû: XaêngvaøDiesel… Daàumoû: Coùnguoàngoáchöõucôhoùathaïch, hìnhthaønh do söïphaânhuûycuûaxaùcñoängvaøthöïcvaättrongcaùclôùp traàmtíchôûñaùybieånhoaëctrongloøngñaát, döôùitaùcduïng phaùhuûycuûacaùcvi khuaånhieáukhí. GIAÛNG VIEÂN: Th.SVAÊN THÒ BOÂNG 15 TTOOÅNGÅNG QUQUAANN VEVEÀÀNNHHIIEEÂNÂN LLIIEEÄUÄU Daàukhí: laøteângoïicuûadaàumoû(daàuthoâ) vaøhoãnhôïp khíthieânnhieân. Daàukhílaømoätnguoànkhoùangsaûnlôùnvaøquyùcuûacon ngöôøi. Daàukhícungcaáp: -60 ÷65% naênglöôïngtieâuthuïtreântheágiôùi. -90% caùcsaûnphaåmcuûangaønhcoângnghieäphoùadaàu (haøngnghìnloaïisaûnphaåmcuûacoângnghieäphoùadaàu). GIAÛNG VIEÂN: Th.SVAÊN THÒ BOÂNG 16 TTOOÅNGÅNG QUQUAANN VEVEÀÀNNHHIIEEÂNÂN LLIIEEÄUÄU 2. Yeâucaàuñoáivôùinhieânlieäuñoängcôñoáttrong Coùnaênglöôïng(nhieättrò) lôùn. Coùcaùcthoângsoávaätlyùphuøhôïpvôùiñoängcôsöûduïng. Coùñoäoånñònhcao, khoângbòbieánchaáttrongthôøigian daøi. Khoângchöùalaãnnöôùc, taïpchaátcôhoïc. Coùlöôïngdöïtröõlôùn, giaùthaønhreû. Vaánñeàsaûnxuaát, löutröõ, vaänchuyeån, phaânphoáiñôn giaûn, deãdaøngvaøan toaøn. GIAÛNG VIEÂN: Th.SVAÊN THÒ BOÂNG 17 DDAAÀUÀU MMOÛOÛ 1. Ñònhnghóadaàumoû Daàumoûlaømoättrongcaùcchaáthöõucôhoùathaïch(than ñaù, daàumoû, khíthieânnhieân), laømoäthoãnhôïpcuûanhieàu loaïihydrocacbon(CnHm), coùcaáutruùchoùahoïckhaùcnhau vaøcoùcaùctínhchaátdòbieät. 2. Thaønhphaànnguyeântoá chuûyeáutaïoneâncaùchôïp phaàncuûadaàumoû Cacbon(C): 83,5 ÷87% Hydro ( H): 11,5 ÷14% GIAÛNG VIEÂN: Th.SVAÊN THÒ BOÂNG 18 DDAAÀUÀU MMOÛOÛ HaømlöôïngHydro (H) coùtrongdaàumoûcaohônhaúnso vôùicaùckhoaùngvaätcoùnguoàngoácñoängthöïcvaätphaânhuûy khaùcnhö: –Than buøn: 5% –Than ñaù: töø2% ñeán5%. HaømlöôïngH caohônC laølyùdo ñeågiaûithíchnguyeân nhaândaàumoûtoàntaïiôûtraïngthaùiloûng. Ngoaøiratrongdaàumoûcoønchöùamoätlöôïngnhoûlöu huyønh, Oxy, Nitô. . . GIAÛNG VIEÂN: Th.SVAÊN THÒ BOÂNG 19 DDAAÀUÀU MMOÛOÛ 3. Lyùtínhcuûadaàumoû Daàumoûthöôøngôûtheåloûngnhôù, coùmoätsoádaàumoûdo haømlöôïngParafincaoneânngayôûnhieätñoäthöôøngñaõ ñoângñaëc. Daàucoùmaàusaéctöøvaøngnhaït, naâusaùngñeánñensaãmcoù aùnhhuyønhquang. Ñoänhôùtthayñoåitrongmoätkhoaûngraátroängtöø5 cStñeán 100 cStvaøcoùtheåhôn. Daàucoùñoänhôùtlôùnhônnöôùc haøngtruïc, thaämchíhaøngtraêmlaànnhönglaïicoùtyûtroïng thaáphôn. GIAÛNG VIEÂN: Th.SVAÊN THÒ BOÂNG 20 DDAAÀUÀU MMOÛOÛ CaùcHydrocacbontrongdaàumoûcoùkhoáilöôïngphaântöû khaùcnhauneânchuùngcoùnhieätñoäsoâikhaùcnhau. Khoáilöôïngrieângdaàumoûkhoaûng ρ = 0,78 ÷ 0,98 kg/lít. Daàucoùmaøucaøngsaùngthìcoùkhoáilöôïngrieângcaøngnhoû vaøcaøngloaõng. Nhieättròthaáptrongkhoaûng QH = 41.000 ÷ 46.000 kJ/kg. Daàumoûvaøcaùcsaûnphaåmcuûadaàumoûhoøatan trong röôïu, töïhoøatan toáttrongmôõ, daàuvaøaxitbeùo. GIAÛNG VIEÂN: Th.SVAÊN THÒ BOÂNG 21 DDAAÀUÀU MMOÛOÛ Daàumoûkhoângchöùanöôùcvaøsaûnphaåmcuûadaàulaøcaùc chaátkhoângdaãnñieän. Tínhdaãnñieäncuûadaàunhoûhôncuûakính, goámvaøsöùtöø3 ñeán4 laàn. Töødaàumoûcheátaïoracaùcloaïidaàuñaëcbieät chuyeânduøngchomaùybieántheá, tuïñieänvaøcaùcthieátbò ñieän. GIAÛNG VIEÂN: Th.SVAÊN THÒ BOÂNG 22 DDAAÀUÀU MMOÛOÛ 4. Thaønhphaànchínhcuûadaàumoû: goàm4 nhoùmchính a. NhoùmHydrocacbonParafin(Alkan): Coângthöùctoångquaùt: CnH2n+2 ParafinlaøcaùcHydrocacboncoùkeátcaáuphaântöûmoät maïchCacbonhôû, caùcnguyeântöûCacbonlieânkeátvôùinhau baènglieânkeátñônbeànvöõngneâncoùteânlaøHydrocacbon no(n –Parafin) nhö: n –Octan(n –C8H18) CH3 –CH2 –CH2 –CH2 –CH2 –CH2 –CH2 –CH3 GIAÛNG VIEÂN: Th.SVAÊN THÒ BOÂNG 23 DDAAÀUÀU MMOÛOÛ ÔÛñieàukieänthöôøng(t = 250C, p = 1bar) Parafincoùtheå toàntaïiôû3 traïngthaùi: Theåkhí(C1 → C4): Meâtan(CH4), Etan(C2H6), Propan (C3H8) vaøButan(C4H10) Theåloûng(C5 → C17): Pentan(C5H12), Hexan(C6H14), Heptan(C7H16), Octan(C8H18), Nonan(C9H20), Decan (C10H22), …, Xetan(C16H34), (C17H36). Theåraén (C18 trôûleân): Octadecan(C18H38), Nonadecan (C19H40), Ecoran(C20H42)… GIAÛNG VIEÂN: Th.SVAÊN THÒ BOÂNG 24 DDAAÀUÀU MMOÛOÛ NhieätñoänoùngchaûycuûacaùcParafinraéntaêng daàntheoñoädaøicuûamaïchC. Nhieätñoänaøycuûan– ParafinthöôønglôùnhônParafinphaânnhaùnhtöông öùng(coøngoïilaøizo–Parafinhay Parafinñoàngvò). n–Alkan(Alkanchuaån) coùkhoáilöôïngphaântöû caønglôùnthìkhaûnaêngphaûnöùngcaøngmaïnh(caøng deãchaùy), neânchuùngcoùnhieàutrongnhieânlieäu Diesel nhöXetan(C16H34). GIAÛNG VIEÂN: Th.SVAÊN THÒ BOÂNG 25 DDAAÀUÀU MMOÛOÛ Izo–Parafincoùtínhchoángkíchnoåcaovìcoùñoä beànvöõnghoùahoïcôûnhieätñoäcaohôncaùcn–Parafin, song ôûnhieätñoäthöôøngcaùclieânkeátizolaïikeùmbeàn hôn. TrongxaêngthöôøngchöùacaùcAlkantöø C6H14 (Hexan) ñeánC11H24 (Undecan) vaøcaùcizocuûachuùng. Alkancoùnhieätñoäñoângñaëccaoneâncaànhaïncheá chuùngtrongthaønhphaànnhieânlieäuvaødaàumôõboâitrôn muøañoâng. Alkancoùñoänhôùtnhoû, thaápnhaáttrongcaùcloaïi Hydrocacbontrongdaàumoû. GIAÛNG VIEÂN: Th.SVAÊN THÒ BOÂNG 26 DDAAÀUÀU MMOÛOÛ b. NhoùmOlefin (Alken) Coângthöùctoångquaùt: CnH2n Olefin laøcaùcHydrocacbonkhoângno, ôûphaântöûOlefin caùcnguyeântöûCacbonlieânkeátvôùinhautheomoätmaïch Cacbonhôû, baènglieânkeátñônvaølieânkeátñoâikeùmbeàn. Do coùlieânkeátñoâi, maïchCacbonkhoângbaõohoøaneân caùcOlefin coùhoaïttínhcao, keùmoånñònh, keùmbeànvöõng. CaùcOlefin coùcaáutruùcthaúng(normal) vaønhaùnh(izo). Etylen(n –C2H4): CH2 = CH2 Propylen(n –C3H6): CH3 –CH = CH2 GIAÛNG VIEÂN: Th.SVAÊN THÒ BOÂNG 27 DDAAÀUÀU MMOÛOÛ 3–Hepten (C7H14): CH3 –CH2 –CH = CH–CH2 –CH2 –CH3 CaùcHydrocacbonOlefin khoângcoùmaëttrongdaàuthoâvaø khíthieânnhieân, nhönglaïitoàntaïivôùihaømlöôïngkhaùcao trongcaùcsaûnphaåmcheábieántöødaàumoû, ñaëcbieätcoùnhieàu trongxaêng. GIAÛNG VIEÂN: Th.SVAÊN THÒ BOÂNG 28 DDAAÀUÀU MMOÛOÛ c. NhoùmHydrocacbonNaphten(voøngno) Coângthöùctoångquaùt: CnH2n ÔÛphaàntöûHydrocacbonNaphten, caùcnguyeântöûCacbon lieânkeátvôùinhautaïoneânmoätvoøngCacbonkínbaènglieânkeát ñônbeànvöõng. Chuûyeáulaøvoøng5 vaøvoøng6 Cacbon CyclopentanC5H10 CyclohexanC6H12 CH2 H2C CH2 H 2C CH2 H2C CH2 H 2C CH2 CH2 CH2 GIAÛNG VIEÂN: Th.SVAÊN THÒ BOÂNG 29 DDAAÀUÀU MMOÛOÛ NaphtencoùkhoáilöôïngrieânghôilôùnhônParafincoù cuøngsoánguyeântöûCacbonvaøcoùnhieättròhôinhoûhônvì coùtyûleäC/H lôùnhôn. Naphtenkhoângnhöõngchæcoùmoätvoøngmaøcoùtheåcoù 2, 3 vaønhieàuvoøng. CaùcHydrocacbonNaphtencoùtínhoånñònhhoùahoïcvaø oånñònhnhieätcao(do coùkeátcaáuphaântöûmaïchvoøng). ÔÛnhieätñoäthaápkhoângbòOxy hoùavaøkhoânggaâyphaûn öùnghoùahoïcvôùiaxitvaøkieàm. ÔÛnhieätñoäcaocoùtheåbò Oxy hoùataïothaønhaxitNaphtenvaøgiaûiphoùngHydro. GIAÛNG VIEÂN: Th.SVAÊN THÒ BOÂNG 30 DDAAÀUÀU MMOÛOÛ LoaïiHydrocacbonnaøycoùtínhtöïchaùynaèmgiöõa n–parafinvaøIzo–Parafin. Naptencoùsoávoøngcaøngnhieàuvaøcoùmaïchnhaùnhcaøng daøithìnhieätñoäñoângñaëccuûanoùcaøngcao. NaptencoùnhieàutrongthaønhphaànxaêngvaøDiesel vaøo muøañoângvìcoùnhieätñoäñoângñaëcthaáp. LoaïicoùmaïchnhaùnhAlkyl daøithìcoùñoänhôùtcaoneân thöôøngcoùnhieàutrongdaàumôõboâitrôn(chieámkhoaûng 70%). GIAÛNG VIEÂN: Th.SVAÊN THÒ BOÂNG 31 DDAAÀUÀU MMOÛOÛ d. NhoùmHydrocacbonthôm(Aromatic) Coângthöùctoångquaùt: CnH2n–6 Hydrocacbonthômcoùcaáutruùcphaântöûmoätvoønglaønhaân Benzen(C6H6) goàm06 nguyeântöûCacbonlieânkeátvoøngvôùi03 noáiñônvaø03 noáiñoâi, saépxeápxenkeõvôùinhau. Benzen(C6H6) MetylBenzen(Toluen) (C6H5 –CH3) CH CH CH3 HC CH HC CH HC CH HC CH CH CH GIAÛNG VIEÂN: Th.SVAÊN THÒ BOÂNG 32 DDAAÀUÀU MMOÛOÛ Hydrocacbonthômcoùtrongdaàumoûvôùihaømlöôïngvaøi % vaøcoùíttrongxaêngchöngcaátthaúng. Ñoänhôùt, maätñoävaønhieätñoäsoâicuûaHydrocacbonthôm caohônNaphtenvaøAlkancoùcuøngkhoáilöôïngphaântöû. Hydrocacbonthômcoùtínhbeànvöõnghoùahoïccao, khoùtöï chaùyneâncoùtínhchoángkíchnoåcaocoùlôïiñoáivôùixaêng, nhönglaïikhoângneâncoùtrongnhieânlieäuDiesel do khoùchaùy deãtaïomuoäithan. Hydrocacbonthômthöôøngcoùtrongdaàumôõboâitrôndöôùi daïnglieânkeátvôùiNaptengoïilaø: Napten–Hydrocacbonthôm. GIAÛNG VIEÂN: Th.SVAÊN THÒ BOÂNG 33 DDAAÀUÀU MMOÛOÛ e. Nhöõngthaønhphaànkhaùc TrongkhídaàumoûngoaøicaùchôïpphaànHydrocacbon noùitreâncoøncoùchöùamoätlöôïngnhoûcaùchôïpchaátchöùa Oxy, nitô, löuhuyønh, vaømoätsoáaxithöõucô. Oxy trongdaàumoûôûdöôùidaïngcaùchôïpchaátchöùaOxy nhöaxithöõucô, keovaønhöïahaécín. Thoâng thường Oxychieám0,1÷1%, tuynhieâncoùloaïidaàunhieàunhöïa Oxy chieám2 ÷3%. Nitô chieámmoätphaànnhoûkhoaûng0,001 → 0,3%, ôû daïngamoâniaêcdaãnñeánmuøivòkhoùchòu. GIAÛNG VIEÂN: Th.SVAÊN THÒ BOÂNG 34 DDAAÀUÀU MMOÛOÛ Löuhuyønh“S” trongdaàumoûthöôønggaëpôûdaïnghôïp chaát. Tuynhieânmoätsoámoûdaàucoùchöùa“S”nguyeân chaátdöôùidaïnghoøatan trongdaàu. Löuhuyønhcoùtínhoånñònhnhieätthaápneântrongquaù trìnhchöngcaátcoùtheåtaùchñöôïcmoätphaàn“S”rakhoûi caùcsaûnphaåmtinhcheádöôùidaïng“SH”nhöSunfua Hydro (H2S). Löuhuyønhlaøchaáthoaïttính, aênmoønkimloaïimaïnh neânraáthaïncheácoùtrongnhieânlieäuvaødaàumôõboâi trôn. Haømlöôïng“S”trongdaàumoûtöø0,01 ñeán3,05 % (töøtoátñeánxaáu). Khítrô Argon (Ar) vaøHeli(He) . . . GIAÛNG VIEÂN: Th.SVAÊN THÒ BOÂNG 35 DDAAÀUÀU MMOÛOÛ Ngoaøira,trongdaàumoûcoøntoàntaïicaùcHydrocacbon laitaïpnhöchaátnhöïa–Asphaltenlaøcaùchôïpchaátthôm ngöngtuï, coùkhoáilöôïngphaântöûcaotöø600 –2500 hoaëc hônnöõa. Nhöïa–Asphalten coùtínhoånñònhhoùahoïckeùm, deãbòOxy hoùa, deãlaømsaûnphaåmdaàumoûbieánchaát, ñoåi maøu, deãtaïocoác. . . Caùcchaátnaøylaønhöõngtaïpchaát. Soálöôïngcaùcchaátneâu treâncaøngnhieàuthìchaátlöôïngcuûadaàumoûcaønggiaûmdo: Gaâyaênmoønkimloaïi; coùtínhoånñònhhoùahoïckeùm, deãbò Oxy hoùalaømbieánchaátdaàumôõ, ñoåimaøu, deãtaïocoác; laøm ngoäñoäccaùcquaùtrìnhxuùctaùctrongcheábieándaàu; Gaâyoâ nhieãmmoâitröôøng. GIAÛNG VIEÂN: Th.SVAÊN THÒ BOÂNG 36 CCHEHEÁÁBIBIEEÁNÁN DDAAÀUÀU MMOÛOÛ Coângngheächeábieándaàumoû chialaøm03 nhoùmchính: Taùchdaàumoûthaønhcaùcphaânñoaïnrieângbieätbaèng chöngcaát. BieánñoåithaønhcaùcdaïngHydrocacbonthíchhôïpbaèng caùcquaùtrìnhcheáhoùanhieät, cracking, taùitaïolaïi. Tinhluyeän(laømsaïch) ñeåloaïicaùcthaønhphaànkhoâng mongmuoán, coùhaïinhö: Löuhuyønh, chaátkeonhöïa, caùchôïpphaànHydrocacbonthômcoùcaáutruùcphöùctaïp ñavoøng, ñeånaângcaochaátlöôïngsaûnphaåm(giaûmkhaû naêngtaïocoác, taêngtínhoånñònhcuûañoänhôùtñoáivôùi nhieätñoä. . ). GIAÛNG VIEÂN: Th.SVAÊN THÒ BOÂNG 37 CCHEHEÁÁBIBIEEÁNÁN DDAAÀUÀU MMOÛOÛ Caùcloaïisaûnphaåmcuûacoângngheächeábieándaàukhí Goàmcoùnhoùmsaûnphaåmnaênglöôïng, nhoùmsaûnphaåm phi naênglöôïng, nhoùmsaûnphaåmhoùahoïc a. Nhoùmsaûnphaåmnaênglöôïng: goàmnhieânlieäuñoäng côcaùcloaïi, nhieânlieäucaùcloøñoátcoângnghieäpvaøchaátñoát trongdaânduïngsinhhoaït. Nhieânlieäukhí, nhieânlieäuloûnglaøloaïisaûnphaåmchuû yeáu, chieámtôùi80 ÷ 90% saûnlöôïngdaàukhícuûatoaøntheá giôùi. GIAÛNG VIEÂN: Th.SVAÊN THÒ BOÂNG 38 CCHEHEÁÁBIBIEEÁNÁN DDAAÀUÀU MMOÛOÛ b. Nhoùmsaûnphaåmphi naênglöôïng Vaätlieäuboâitrôn: Daàumôõboâitrôntöønguoàndaàumoûchieám khoaûng10% so vôùinhieânlieäu. Saûnphaåmboâitrôntöødaàu moûcoùhaidaïng: Boâitrônloûnglaødaàunhôøn, boâitrôndeûo laømôõnhôøn. Bitum(nhöïañöôøng) c. Nhoùmsaûnphaåmhoùahoïc Töønguyeânlieäudaàukhícoùtheåcheábieánra raátnhieàusaûn phaåmphuïcvuïsaûnxuaátvaøñôøisoángcon ngöôøi, goïilaøsaûn phaåmhoùadaàu(PetrochemicalProducts). Thöïcteá90% caùc saûnphaåmhöõucônaøycoùnguoàngoáchoùadaàu. GIAÛNG VIEÂN: Th.SVAÊN THÒ BOÂNG 39 TATAÄPÄP SLSLIDIDEE BABAØIØI GIAGIAÛÛNGNG BK TP.HCM NNHIHIEEÂNÂN LLIIEEÄU-DAÄU-DAÀUÀU MMÔÔÕ Õ VAØVAØ CHCHAAÁTÁT LLOOÛNGÛNG CHCHUUYYEEÂNÂN DUDUØNGØNG ChChööôôngng 22:: NHNHIIEEÂÂNN LLIEIEÄUÄU XAXAÊÊNGNG q Ñaëcñieåmñoängcôsöûduïngnhieânlieäuxaêng q Caùcyeâucaàuñoáivôùixaêng BoämoânOÂ toâ–Maùyñoänglöïc q Caùctínhchaátcôbaûncuûaxaêng KhoaKyõthuaätGiaothoâng TröôøngÑaïihoïcBaùchkhoa 268 Lyùthöôøngkieät, P.14, Q.10, Tp.HCM q Caùcchætieâuchínhñaùnggiaùchaátlöôïng Ñieänthoïai: +84 -8655979 Email : vtbong@lib.hcmut.edu.vn nhieânlieäuxaêng ÑÑAAËCËC ÑIÑIEEÅMÅM ÑÑOOÄNGÄNG CCÔÔ SÖSÖÛÛDUÏNGDUÏNG NNHHIIEEÂÂNN LLIIEEÄUÄU XXAAÊNGÊNG Xaêng laømoättrongnhieàusaûnphaåmcuûadaàumoû, laøloaïi nhieânlieäunheï, toàntaïidöôùidaïngloûng, coùnhieätñoäboáchôi trongkhoaûngtöø(30 ÷ 40)0C ñeán(180 ÷ 220)0C, coùkhoái löôïngrieângôû150C laø ρ = (0,65 ÷ 0,80) g/cm3. Xaêngchöùa khoaûng80÷90% CacbuahydronhoùmAlkanvaøCycloalkan. Thaønhphaàntoátnhaát: Parafinñoàngvò(Iso–Alkan) vaøCacbuahydrothôm vìcoùkeátcaáuphaântöûbeànvöõng. Xaêngcoùnhieàucaùcthaønhphaànneâutreânseõcoùñaëctính choángkíchnoåcaochopheùptaêngtyûsoáneùn ε cuûañoängcô, keátquaûtaêngcoângsuaát Ne. GIAÛNG VIEÂN: Th.SVAÊN THÒ BOÂNG 41 ÑÑAAËCËC ÑIÑIEEÅMÅM ÑÑOOÄNGÄNG CCÔÔ SÖSÖÛÛDUÏNGDUÏNG NNHHIIEEÂÂNN LLIIEEÄUÄU XXAAÊNGÊNG Tyûsoáneùnthaáp, soávoøngquay cao. Hoãnhôïpchaùyhoøatroäntröôùc, ñoàngnhaát. Chaùycöôõngböùc, taâmchaùyxuaáthieäntaïibugi, chaùylan ñeàuratoaønboätheåtíchbuoàngchaùyvaøkeátthuùctaïikhuvöïc ngoaøicuøngcuûabuoàngchaùy Quaùtrìnhchaùydieãnraraátnhanh Tyûsoáneùnthaáp, soávoøngquay cao. Hoãnhôïpchaùyhoøatroäntröôùc, ñoàngnhaát. Chaùycöôõngböùc, taâmchaùyxuaáthieäntaïibugi, chaùylan ñeàuratoaønboätheåtíchbuoàngchaùy. Quaùtrìnhchaùydieãnraraátnhanh. GIAÛNG VIEÂN: Th.SVAÊN THÒ BOÂNG 42 CCAAÙCÙC YYEEÂUÂU CCAAÀUÀU ÑÑOOÁIÁI VVÔÔÙIÙI XXAAÊNGÊNG § Ñaûmbaûoñoängcôdeãkhôûiñoängvaøchaïyoånñònhtrongmoïi ñieàukieänthôøitieát. Khoângbòñoângñaëckhinhieätñoähaï thaáp. § Thaønhphaànñoàngnhaát, baétchaùynhanh, coùnhieättròcao. § Cungcaápñuûcoângsuaátthieátkeámaøkhoângbògoõ(kíchnoå). § Chaátlöôïngkhíxaûñoängcôoâtoâtheotieâuchuaånquyñònh. § Chaátlöôïngxaêngítbòthayñoåikhilöutröõvaøvaänchuyeån. § Khoânggaâyaên moønkimloaïi, khoângtaïocaënmuoäibaùmleân caùcchi tieáttrongbuoàngñoát. GIAÛNG VIEÂN: Th.SVAÊN THÒ BOÂNG 43 CCAAÙCÙC YYEEÂUÂU CCAAÀUÀU ÑÑOOÁIÁI VVÔÔÙIÙI XXAAÊNGÊNG Nhieättròcuûacaùcloïainhieânlieäu GIAÛNG VIEÂN: Th.SVAÊN THÒ BOÂNG 44 CCAAÙCÙC TTÍNÍNHH CCHHAAÁÁTT CCÔÔ BBAAÛNÛN CCUÛUÛAA XXAAÊNGÊNG Tínhchaátcôbaûncuûaxaênglaøcaùcchætieâuquantroïng aûnhhöôûngñeánchaátlöôïnghoaïtñoängcuûaxaêng, goàmcoù: Tínhbay hôi AÙpsuaáthôibaõohoøacuûaxaêng(REID) Tínhchoángkíchnoåxaêng Tínhoånñònhhoùahoïccuûaxaêng Tínhaênmoønkimloaïicuûaxaêng GIAÛNG VIEÂN: Th.SVAÊN THÒ BOÂNG 45 CCAAÙCÙC TTÍNÍNHH CCHHAAÁÁTT CCÔÔ BBAAÛNÛN CCUÛUÛAA XXAAÊNGÊNG 1. Tínhbay hôi Xaêngphaûicoùñoäbay hôithíchhôïp, khoangnhieätñoä bay hôicuûaxaêngoâtoâtöø35 –400C ñeán180 –2200C. Xaêngcoùtínhbay hôikeùm(thaønhphaànnaëngnhieàuhôn thaønhphaànnheï) gaây: Khoùkhôûiñoäng Khoùñieàuchænh Chaùykhoângheátxaêng(haoxaêngvaøgaâyoânhieãm) Taïonhieàumuoäithan, laømloaõngdaàunhôønboâitrôn, ñoäng cônhanhmoøn. GIAÛNG VIEÂN: Th.SVAÊN THÒ BOÂNG 46 CCAAÙCÙC TTÍNÍNHH CCHHAAÁÁTT CCÔÔ BBAAÛNÛN CCUÛUÛAA XXAAÊNGÊNG ÑoàthòmoácnhieätñoäT10, T50, T90 cuûaxaêng. Hieän nay caùc loaïi xaêng thöôngphaåmquyñònh: Tsñ = 35 ÷ 40 T10 = 60 ÷ 70 T50 = 115 ÷ 120 T10 = 180 ÷ 190 Tsc = 195 ÷ 200 GIAÛNG VIEÂN: Th.SVAÊN THÒ BOÂNG 47 CCAAÙCÙC TTÍNÍNHH CCHHAAÁÁTT CCÔÔ BBAAÛNÛN CCUÛUÛAA XXAAÊNGÊNG Tínhbay hôicuûaxaêngñöôïcñaùnhgiaùbaèngcaùc chætieâu: Ñöôøngcong boáchôi. Thaønhphaànñieåmbay hôi. AÙpsuaáthôibaõohoøa. Khoáilöôïngrie